- 15 listopada 2026
- Autor: Błażej Bladowski
- Kategoria: Paragraf i absurd

Paragraf i absurd | Felieton redakcyjny · Profil autora
Zdjęcie ilustracyjne · Mikrofon na stojaku stołowym. Fot. Eric Koch / Anefo, Wikimedia Commons, CC0 1.0. Miniatury mogą być kadrowane.
W ceremonii przesłuchania najlepiej słychać część o odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Część o prawach świadka też należy do tekstu. Kto umie wyrecytować pierwszą, a drugą zostawia na wypadek, gdyby obywatel sam znał numer artykułu, opanował procedurę na poziomie instrukcji do mikrofalówki: nacisnąć start i czekać, aż coś wyjdzie.
Co powinien wiedzieć przesłuchujący
Art. 191 § 2 k.p.k. wymaga uprzedzenia o art. 183, gdy ujawnią się okoliczności objęte tym przepisem. Z kolei art. 171 § 5 zabrania wpływania na wypowiedzi przymusem lub groźbą bezprawną. Paragraf 7 wyłącza z dowodów wypowiedzi uzyskane wbrew tym zakazom lub w warunkach wyłączających swobodę wypowiedzi. Podpis pod protokołem nie zmienia żadnej z tych reguł.
Na marginesie akt
Jeżeli prowadzący próbuje zagłuszyć przepis głosem, może wygrać konkurs na donośność. W kodeksie nie ma za to punktów. Ustawodawca zostawił mu odpowiednio dużo władzy, by przeprowadzić czynność. Nie zostawił prawa do hodowania dowodu za pomocą przymusu.
Komenda, w której problemem miało być tylko bicie
W odrębnej sprawie opisanej przez RPO funkcjonariusz groził zatrzymanemu, by wymusić przyznanie się do kradzieży z włamaniem. Zachowanie utrwalono na nagraniu. Według raportu funkcjonariusze Biura Spraw Wewnętrznych skupili się na tym, czy doszło do przemocy fizycznej, i nie podjęli dalszych działań. Problem z groźbą dostrzegł sąd. Sąd Rejonowy w Grójcu skazał policjanta z art. 246 k.k. W tej wersji kontroli wewnętrznej mikrofon okazał się bardziej przydatny niż służbowa lista pytań.
Raport RPO: sprawa II K 555/17, od s. 9 do s. 12.
Jak oddzielić brak pouczenia od wymuszania wypowiedzi?
Art. 191 § 2 k.p.k. nakazuje uprzedzić o art. 183, gdy ujawnią się okoliczności objęte tym przepisem. Art. 171 § 5 i 7 osobno zakazuje przymusu i groźby bezprawnej oraz wyłącza z dowodów wypowiedzi uzyskane wbrew temu zakazowi. Postanowienie V KK 204/14 dotyczy zarzutu braku pouczenia. Udokumentowany przypadek wymuszania wypowiedzi groźbą to odrębna sprawa II K 555/17, opisana przez RPO.
Postanowienie SN z 17 września 2014 r., V KK 204/14 · Kodeks postępowania karnego w ELI · Paragraf i absurd
Powiązane felietony: granice odmowy odpowiedzi świadka · dlaczego rola procesowa wpływa na pouczenie · osobna sprawa o uprawnienia patrolu na sali rozpraw.
Jak czytać orzeczenia i sprawdzać źródła.
Zobacz, które dane i pouczenia zachować z wezwania.
Sprawa z Grójca wraca w tekście o tym, jak rozlicza się sędziego, prokuratora i policjanta.
Zobacz też Jak błędny adres pozbawił oskarżonego możliwości obrony.
W serii o interwencjach RPO opublikowaliśmy także tekst skazanie pod nieobecność oskarżonego przebywającego w szpitalu.
Skutki przemocy przy przesłuchaniach opisuje osobna sprawa. Zobacz prawomocne skazania byłych policjantów z Siedlec.