Paragraf i absurd | Felieton redakcyjny ·

Zdjęcie ilustracyjne · Pojemniki na zużyty papier. Fot. Rob Irgendwer, Wikimedia Commons, CC BY 3.0. Miniatury mogą być kadrowane.

Gdy człowiek pomyli rubrykę, urząd potrafi ustalić jego nazwisko, termin i konsekwencje. Gdy sąd pomyli człowieka, od razu poznajemy trzy pojęcia: kontrola instancyjna, dyscyplinarka i odpowiedzialność karna. Każde ma osobne drzwi. Obywatel, który właśnie wyszedł od komornika, dowiaduje się, że korekta sprawy i rozliczenie sprawcy błędu mieszkają w różnych budynkach.

Czy uchylenie wyroku oznacza odpowiedzialność jego autora?

Uchylenie rozstrzyga o losie orzeczenia. Odpowiedzialność dyscyplinarna wymaga osobnej oceny zachowania konkretnej osoby, a odpowiedzialność karna ustalenia znamion konkretnego przestępstwa. W sprawie SNO 33/04 SN uniewinnił sędzię w postępowaniu dyscyplinarnym. Skazanie policjanta za wymuszanie wypowiedzi groźbą w sprawie II K 555/17 zapadło w odrębnym postępowaniu karnym.

Ustawy przewidują odpowiedzialność sędziego i prokuratora m.in. za oczywistą i rażącą obrazę prawa. Policjant ma odrębny reżim dyscyplinarny za naruszenie dyscypliny służbowej lub zasad etyki. Przepisy o sędziach i prokuratorach przewidują dodatkowo zezwolenie właściwego sądu dyscyplinarnego na pociągnięcie ich do odpowiedzialności karnej. Ten wymóg nie jest wspólną tarczą dla wszystkich trzech zawodów.

W postępowaniu karnym trzeba wykazać znamiona konkretnego przestępstwa. Na przykład przy art. 231 § 1 k.k. chodzi o przekroczenie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariusza i działanie na szkodę interesu publicznego lub prywatnego. W wariancie nieumyślnym z § 3 przepis wymaga wyrządzenia istotnej szkody. Ocena sądu odwoławczego, że uzasadnienie było do wyrzucenia, nie załatwia tych ustaleń za oskarżyciela.

Dwie sprawy, dwa rzeczywiste wyniki

W sprawie alimentacyjnej SNO 33/04 sąd dyscyplinarny pierwszej instancji uznał sędzię za winną. Sąd Najwyższy ją uniewinnił. Wskazał, że okoliczności związane z rodziną zastępczą rodziły wątpliwości interpretacyjne, i osobno ocenił skutki rozstrzygnięcia. To konkretny przykład, dlaczego w dyscyplinarce bada się coś więcej niż samą rozbieżność orzeczeń. Z kolei w sprawie opisanej przez RPO sąd w Grójcu skazał policjanta za wymuszanie wypowiedzi groźbą. Tam zachowanie funkcjonariusza zostało utrwalone na nagraniu.

Wyrok SN w sprawie dyscyplinarnej sędzi, SNO 33/04 · Sprawa policjanta z Grójca i raport RPO

Na marginesie akt

Immunitet ma chronić wykonywanie funkcji przed odwetem. Obywatel ma prawo zapytać, jak skontrolowano czynności w jego sprawie. Bo przy korekcie błędu urząd potrafi wydrukować wodospad uzasadnień. Nadal trzeba zadać najprostsze pytanie: kto konkretnie miał sprawdzić akta i czy to zrobił?

W sprawie rzekomego prezesa z KRS SN stwierdził rażące naruszenie prawa i uchylił nakaz. Z tego rozstrzygnięcia da się ustalić błąd sądowy i jego skutek. Odpowiedzialność osobista wymaga osobnego ustalenia i osobnego rozstrzygnięcia.

Prawo o ustroju sądów powszechnych, art. 80 i 107 · Prawo o prokuraturze, art. 135 i 137 · Ustawa o Policji, art. 132 · Kodeks karny, art. 231

Paragraf i absurd

Powiązane felietony: czego statystyki apelacji nie mówią o błędach · dlaczego SN uchylił wyrok w sprawie terminu wniosku.

Jak czytać orzeczenia i sprawdzać źródła.

Zobacz też Jak SN skontrolował orzeczenia dyscyplinarne w sprawie adwokata.

Przeczytaj również złożenie sędziego z urzędu po skazaniu (II ZOW 4/22).



Author: Błażej Bladowski
Błażej Bladowski - Ekspert Antywindykacji i autor materiałów Fabryki Kreatywnej o spółkach, zadłużeniu, transakcjach oraz decyzjach zarządu. Publikacje wyjaśniają zagadnienia ogólne; ocena konkretnej sprawy wymaga sprawdzenia dokumentów i aktualnego stanu prawnego.