- 15 listopada 2026
- Autor: Błażej Bladowski
- Kategoria: Paragraf i absurd

Paragraf i absurd | Felieton redakcyjny · Profil autora
Zdjęcie ilustracyjne · Maszyna stenograficzna Micheli. Fot. Pamz, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0. Miniatury mogą być kadrowane.
„Świadek zawsze musi odpowiedzieć”. To piękne zdanie. Ma tę zaletę, że da się je wypowiedzieć, zanim otworzy się kodeks. Po otwarciu pojawia się problem: ustawodawca też miał w tej sprawie coś do powiedzenia.
Pasażer wchodzi na komisariat. Wychodzi z zarzutem
Po kolizji właściciela lanosa wezwano na policję. Powiedział, że jechał jako pasażer, ale odmówił wskazania kierowcy, powołując się na możliwość obciążenia osoby najbliższej. Najpierw sporządzono notatkę z rozpytania. Jeszcze tego samego dnia przesłuchano go jako osobę podejrzaną o wykroczenie. Sąd rejonowy wymierzył mu 500 zł grzywny. Od pytania o cudzą jazdę do własnego zarzutu przeszedł szybciej, niż niejedna komenda odnotowuje zmianę dyżuru.
Na marginesie akt
Ta historia nie daje prostej nagrody za milczenie. Daje za to dyżurnemu i świadkowi wspólne zadanie z czytania: ustalić, o jaką odpowiedzialność chodzi. „Zawsze odpowiadać” i „odpowiadam, kiedy chcę” są równie wygodne. Żadne nie oddaje treści przepisu.
Czy świadek musi odpowiedzieć na każde pytanie?
Wezwany świadek co do zasady ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. Art. 183 § 1 k.p.k. pozwala mu uchylić się od odpowiedzi na konkretne pytanie, jeśli odpowiedź mogłaby narazić jego lub osobę najbliższą na odpowiedzialność za przestępstwo albo przestępstwo skarbowe. W uchwale I KZP 26/04 SN wyjaśnił, że samo ryzyko odpowiedzialności osoby najbliższej za wykroczenie nie wystarcza.
Uchwała SN z 30 listopada 2004 r., I KZP 26/04 · Kodeks postępowania karnego w ELI · Paragraf i absurd
Powiązane felietony: obowiązek pouczenia i zakaz przymusu · granice obrony przed samooskarżeniem.