Paragraf i absurd | Felieton redakcyjny

Zdjęcie ilustracyjne · Rząd pustych krzeseł. Fot. Kullatan Kin, Wikimedia Commons, CC0 1.0. Miniatury mogą być kadrowane.

Autor:

Sąd Najwyższy uchylił wyrok w sporze o odprawę. Sprawa wróciła do apelacji. Ponownie zasiadła w niej sędzia, która brała udział w wydaniu uchylonego wyroku. Sąd dostał więc zadanie z wymiany składu. Jedno nazwisko potraktował jak element wyposażenia sali.

Egzamin z obsady trzech krzeseł

Sprawa miała trzy ważne daty. W 2008 r. zapadł pierwszy wyrok apelacyjny. W 2009 r. Sąd Najwyższy go uchylił. W 2011 r. sąd apelacyjny znów orzekł, a jedna sędzia uczestniczyła w obu rozstrzygnięciach. Wówczas przepis wymagał innego składu przy ponownym rozpoznaniu.

Do rozwiązania zadania wystarczały dwie listy po trzy nazwiska. Nawet wydział prawa mógłby tu dopuścić zakreślacz. Sąd apelacyjny dysponował aktami, obsadą i czasem. Sąd Najwyższy potwierdził powtórzenie nazwiska przy rozpoznawaniu skargi nadzwyczajnej.

Przy zmianie składu nie chodziło o świeżą tapicerkę na ławie. Sąd Najwyższy wyjaśnił, po co przepis odsuwał osoby z poprzedniej obsady. Chodziło o uniknięcie wątpliwości co do bezstronności przy ponownym orzekaniu. Sąd apelacyjny miał więc zorganizować powtórkę bez udziału osób, które już wypowiedziały się w uchylonym wyroku. W obsadzie pojawiła się powtórka, której ten przepis miał właśnie zapobiec.

W teatrze widz może przyjść drugi raz dla tego samego aktora. Strona procesu mogła zasadnie oczekiwać, że po uchyleniu wyroku zobaczy inną obsadę. Program przedstawienia był w aktach. Wystarczyło do niego zajrzeć.

Rażący błąd, wyrok wciąż w obiegu

W 2021 r. Sąd Najwyższy uznał wadę składu za rażące naruszenie prawa. Skargę nadzwyczajną jednak oddalił. W uzasadnieniu ocenił również wynik sprawy i odniósł się do tego, że strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nie zaskarżyła wcześniej wyroku w terminie. Wyrok apelacji pozostał w mocy.

To wyjątkowo pouczający układ. Sąd apelacyjny ma wyznaczyć właściwy skład. Kiedy mu się to nie udaje, w późniejszej ocenie sprawy liczy się także to, czy strona i jej pełnomocnik w porę zauważyli błąd sądu. Wychodzi na to, że obok sporu o odprawę klient miał jeszcze dodatkowe zajęcia: kontrolę listy obecności na ławie sędziowskiej.

Dlaczego wyrok pozostał w mocy mimo wadliwego składu?

Po uchyleniu wyroku jedna sędzia ponownie zasiadła w składzie, choć przepis obowiązujący w chwili orzekania wymagał innej obsady. SN stwierdził rażące naruszenie prawa, ale oddalił skargę nadzwyczajną. Wyrok apelacji pozostał w mocy.

Źródło: wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 2021 r., I NSNc 9/21 (od s. 15 do s. 16 oraz od s. 19 do s. 20).

O tym, jak samorząd adwokacki musiał drugi raz podejść do własnego egzaminu, pisaliśmy w felietonie Honorarium wpłynęło. Odpowiedź ugrzęzła w todze. Więcej w dziale Paragraf i absurd.

Przy innej kontroli sąd odwoławczy przeoczył, że orzeczenie nie miało podpisów pod rozstrzygnięciem. Porównaj, jak skończyły się obie sprawy, i zajrzyj do sekcji jak czytać orzeczenia i sprawdzać źródła.

W serii o interwencjach RPO opublikowaliśmy także tekst ten sam sędzia przy ponownym rozpoznaniu apelacji.



Author: Błażej Bladowski
Błażej Bladowski - Ekspert Antywindykacji i autor materiałów Fabryki Kreatywnej o spółkach, zadłużeniu, transakcjach oraz decyzjach zarządu. Publikacje wyjaśniają zagadnienia ogólne; ocena konkretnej sprawy wymaga sprawdzenia dokumentów i aktualnego stanu prawnego.