- 10 listopada 2026
- Autor: Błażej Bladowski
- Kategorie: Baza wiedzy, Księgowość i podatki
Ulga na złe długi w VAT po częściowej zapłacie. Jak skorygować JPK?
Gdy kontrahent zapłacił tylko część faktury, ulga na złe długi w VAT może objąć pozostałą kwotę. Sprzedawca może obniżyć podstawę opodatkowania i VAT należny. Nabywca, który odliczył VAT, koryguje odliczenie przypadające na część niezapłaconą do końca okresu, w którym upływa 90. dzień od terminu płatności. Sprzedawca sprawdza pozostałą kwotę na dzień złożenia deklaracji za własny okres rozliczeniowy, w którym przypada 90. dzień.
Pierwszy krok. Otwórz fakturę, umowę i historię rozrachunków. Zapisz termin płatności, datę 90. dnia, kwotę i dzień każdej wpłaty oraz to, które faktury pokrywała. Następnie wybierz ścieżkę wierzyciela albo dłużnika. Przy większej liczbie faktur zacznij od raportu wiekowania należności i sprawdź daty w dokumentach źródłowych. Po uzgodnieniu salda przejdź do ścieżki częściowej zapłaty i korekty JPK.
Autor Błażej Bladowski · Stan prawny · Źródła
Jak rozliczyć częściową zapłatę?
Wybierz rolę albo przejdź do porównania okresów i pól JPK_VAT.
Wystawiłeś fakturę
Sprawdź, jaka kwota pozostaje nieuregulowana na dzień złożenia deklaracji za okres, w którym upłynął 90. dzień od terminu płatności.
Otrzymałeś fakturę i odliczyłeś VAT
Ustal, jaka część faktury pozostaje niezapłacona na koniec Twojego okresu rozliczeniowego, w którym przypada 90. dzień.
Strony rozliczają VAT w różnych cyklach
Rozpisz osobno datę złożenia deklaracji wierzyciela i koniec okresu rozliczeniowego dłużnika. Porównaj dzień wpłaty z obiema datami.
Masz już kwotę do korekty
Dobierz pola do sprzedaży albo zakupu. Sprawdź osobno, jak ująć wpłatę po korekcie.
Ulga na złe długi po stronie wierzyciela
Przy krajowej dostawie towarów lub świadczeniu usług wierzyciel może skorygować podstawę i VAT należny w rozliczeniu za okres, w którym przypada 90. dzień od upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze. Ulga obejmuje tylko część wierzytelności, która spełnia warunki ustawowe. Sprawdź saldo tej części wierzytelności w dniu złożenia deklaracji. Jeżeli do dnia jej złożenia nastąpi zapłata lub zbycie, odpowiedniej części nie ujmuj w uldze.
Sprawdź dwa warunki formalne. W dniu poprzedzającym złożenie deklaracji z korektą wierzyciel musi być zarejestrowany jako podatnik VAT czynny. Od wystawienia faktury nie mogą upłynąć trzy lata liczone od końca roku jej wystawienia. Oddziel zatem termin z faktury, od którego liczysz 90 dni, od roku wystawienia, od którego zależy limit skorzystania z ulgi.
Jeśli sprzedaż była na rzecz podmiotu innego niż zarejestrowany czynny podatnik VAT, art. 89a ust. 2a wymaga spełnienia co najmniej jednego z dodatkowych warunków. Wystarczy prawomocne orzeczenie sądu wraz ze skierowaniem wierzytelności do egzekucji, wpis wierzytelności do ogólnokrajowego rejestru długów albo ogłoszenie upadłości konsumenckiej dłużnika. Gdy po złożeniu deklaracji z ulgą kontrahent zapłaci lub wierzyciel zbędzie należność, trzeba odpowiednio zwiększyć podstawę i VAT należny za okres, w którym nastąpiło uregulowanie lub zbycie. Przy częściowej zapłacie zwiększenie obejmuje tę część.
Od 1 stycznia 2027 r. art. 89a ust. 3a przewiduje dodatkową regułę dla małego podatnika stosującego metodę kasową w zakresie art. 21 ust. 1 pkt 2. Korektę rozliczy on najwcześniej w okresie powstania obowiązku podatkowego. Szczegóły określają ustawa o VAT oraz nowelizacja z 4 września 2026 r. (art. 1 pkt 17 i art. 9).
Korekta odliczonego VAT po stronie dłużnika
Dłużnik ustala, ile VAT faktycznie odliczył i jaka część tego odliczenia przypada na kwotę pozostającą do zapłaty. Korektę ujmuje w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90. dzień. Może uwzględnić zapłatę dokonaną do ostatniego dnia tego okresu, także po 90. dniu. Przy rozliczeniu miesięcznym jest to koniec miesiąca, a przy kwartalnym koniec kwartału.
Jeśli dłużnik zapłaci po zakończeniu okresu, w którym upłynął 90. dzień, nadal musi zmniejszyć VAT naliczony za ten okres. Dotyczy to także wpłaty przed wysłaniem JPK. Po uregulowaniu należności dłużnik może zwiększyć podatek naliczony w rozliczeniu za okres zapłaty, w zakresie odpowiadającym zapłaconej części i wcześniejszej korekcie. Obowiązek korekty po stronie dłużnika wynika z art. 89b i jest niezależny od tego, czy sprzedawca skorzystał z ulgi. Reguły dla obu stron omawia informator Ministerstwa Finansów o uldze na złe długi.
Częściowa zapłata faktury. Obliczenie i daty
Przykład modelowy. Faktura za krajową usługę wynosi 12 300 zł brutto, w tym 10 000 zł netto i 2 300 zł VAT przy stawce 23%. Termin płatności upływa 10 czerwca 2026 r., a 90. dzień przypada 8 września. Obie strony rozliczają VAT miesięcznie, sprzedawca spełnia warunki ulgi, a nabywca odliczył pełny VAT. Dłużnik płaci 4 920 zł 31 lipca. Ta wpłata obejmuje 4 000 zł netto i 920 zł VAT.
| Zdarzenie | Wierzyciel | Dłużnik |
|---|---|---|
| Do 30 września pozostaje 7 380 zł brutto | Jeśli do złożenia JPK saldo się nie zmieni, obniża za wrzesień podstawę o 6 000 zł i VAT należny o 1 380 zł. | Zmniejsza za wrzesień odliczony VAT o 1 380 zł. |
| JPK za wrzesień złożone 19 października. Kolejna wpłata 2 460 zł następuje 29 października. | Zwiększa za październik podstawę o 2 000 zł i VAT należny o 460 zł. | Może zwiększyć za październik VAT naliczony o 460 zł. |
| Wariant. Druga wpłata następuje 5 października, przed złożeniem JPK wierzyciela. | Obniża za wrzesień podstawę o 4 000 zł i VAT należny o 920 zł. Wpłaconą kwotę wyłącza już z ulgi. | Zmniejsza za wrzesień odliczenie o 1 380 zł. W rozliczeniu października może zwiększyć je o 460 zł. |
W przykładzie każda wpłata dotyczy jednej faktury z jedną stawką. Przy kilku stawkach lub zbiorczym przelewie ustal najpierw, które faktury i pozycje zostały rozliczone. Powiąż kwoty z dokumentem lub uzgodnieniem, które potwierdza rozliczenie wpłaty.
Jak wykazać ulgę i późniejszą zapłatę w JPK_VAT?
W JPK_V7M(3) i JPK_V7K(3) księgowość wykazuje korektę osobno dla każdej faktury, z danymi dokumentu i kontrahenta. Ministerstwo Finansów wskazuje, że do tej korekty nie stosuje się oznaczenia WEW. Poniższa lista dotyczy struktur stosowanych od 1 lutego 2026 r. Jeśli wracasz do wcześniejszego okresu, dobierz właściwą dla niego wersję pliku.
- Sprzedawca. W ewidencji sprzedaży ustaw
KorektaPodstawyOpodtna1. Przy obniżeniu podajTerminPlatnoscii kwoty ujemne w polach odpowiedniej stawki. Dla stawki 23% są toK_19iK_20. W części deklaracyjnej łączną kwotę obniżenia podstawy i VAT wykazuje się ze znakiem minus odpowiednio wP_68iP_69. Przy zwiększeniu po zapłacie lub zbyciu także ustawKorektaPodstawyOpodtna1, a w ewidencji właściwego okresu wpiszDataZaplatyi kwoty dodatnie w polach stawki. Tego zwiększenia nie wykazuj wP_68aniP_69. - Nabywca. W ewidencji zakupów ujmij zmniejszenie odliczenia w
K_46ze znakiem minus. Zwiększenie odliczenia po zapłacie ujmij wK_47ze znakiem plus. W części deklaracyjnej odpowiadają im polaP_46iP_47.
Numery pól i przykładowe wpisy wierzyciela pokazują przykłady 9 i 10 w broszurze MF dla struktur JPK w wersji 3. Aktualne pliki są na stronie Ministerstwa Finansów. Zasady oznaczeń dokumentów opisują pytania i odpowiedzi Ministerstwa Finansów o JPK_VAT.
Wierzyciel rozlicza VAT miesięcznie, a dłużnik kwartalnie. Kiedy wyniki będą różne?
Na tej samej fakturze sprzedawca może wykazać ulgę w jednym miesiącu i odwrócić ją w kolejnym, podczas gdy kupujący nie koryguje odliczenia. Dzieje się tak, gdy końcowa wpłata nastąpi po złożeniu deklaracji przez wierzyciela, lecz do końca kwartału dłużnika, w którym przypada 90. dzień.
Przykład modelowy. Faktura za krajową usługę wynosi 24 600 zł brutto, w tym 20 000 zł netto i 4 600 zł VAT według stawki 23%. Termin płatności upłynął 10 kwietnia 2026 r., a 90. dzień przypadł 9 lipca. Sprzedawca spełnia warunki ulgi i rozlicza VAT miesięcznie. Kupujący odliczył cały VAT i rozlicza się kwartalnie. Obie wpłaty przypisano do tej samej faktury.
| Data i zdarzenie | Saldo brutto | Co wynika dla rozliczenia |
|---|---|---|
| 26 czerwca. Pierwsza wpłata 6 150 zł | 18 450 zł | Wpłata obejmuje 5 000 zł netto i 1 150 zł VAT. Tej części sprzedawca nie obejmuje lipcową ulgą. |
| 20 sierpnia. Sprzedawca składa JPK za lipiec | 18 450 zł | Wierzyciel wykazuje w lipcu obniżenie podstawy o 15 000 zł i VAT należnego o 3 450 zł. |
| 28 sierpnia. Druga wpłata 18 450 zł | 0 zł | Wierzyciel za sierpień zwiększa podstawę o 15 000 zł i VAT należny o 3 450 zł. |
| 30 września. Zamknięcie III kwartału kupującego | 0 zł | Cała faktura jest opłacona przed końcem okresu rozliczeniowego. Dłużnik nie zmniejsza odliczenia na podstawie art. 89b. |
Druga wpłata wynosi 12 300 zł. W tym wariancie wierzyciel zwiększyłby za sierpień podstawę o 10 000 zł i VAT należny o 2 300 zł. Jeżeli pozostałe 6 150 zł nadal nie byłoby opłacone 30 września, dłużnik zmniejszyłby VAT naliczony za III kwartał o 1 150 zł. Lipcowa korekta sprzedawcy pozostaje taka sama w obu wariantach, bo 20 sierpnia saldo jest identyczne.
Jak sprawdzić kwoty przy zamknięciu okresu?
- Do faktury przypisz obie wpłaty i zachowaj dokumenty, z których wynika ich zaliczenie. W rejestrze wpisz oddzielnie dzień złożenia JPK wierzyciela i ostatni dzień kwartału dłużnika.
- U wierzyciela powiąż sierpniowe zwiększenie z tą samą fakturą oraz lipcowym obniżeniem. Zestaw kwoty netto i VAT obu zapisów. W pierwszym wariancie się znoszą, w drugim po korekcie pozostaje obniżenie podstawy o 5 000 zł i podatku o 1 150 zł.
- U dłużnika uzgodnij saldo na 30 września z kwotą VAT odliczoną z faktury. Jeśli pozostała niezapłacona część, oblicz VAT przypadający na to saldo według stawki faktury i zakresu faktycznego odliczenia.
Potrącenie zamiast przelewu. Co sprawdzić przed korektą VAT?
Skuteczne potrącenie może uregulować należność z faktury w całości albo w części. Przy potrąceniu ustawowym wzajemne wierzytelności umarzają się do wysokości niższej. Zapisz, kiedy potrącenie stało się możliwe, kiedy oświadczenie dotarło do drugiej strony i kiedy zaksięgowano rozliczenie. Kodeks cywilny przewiduje moc wsteczną oświadczenia od chwili, gdy potrącenie stało się możliwe. Ustal skuteczność i datę rozliczenia przed wyborem okresu korekty VAT. Kodeks cywilny, art. 498 i 499.
W sprawie wierzyciela, który wcześniej skorzystał z ulgi, Dyrektor KIS uznał wygaśnięcie wierzytelności wskutek potrącenia za jej uregulowanie. W innej sprawie dłużnik nadal musiał skorygować odliczenie, ponieważ w opisanych okolicznościach brakowało podstaw do uznania spornego potrącenia za skuteczne. Oba rozstrzygnięcia dotyczą stanów faktycznych opisanych we wnioskach. Interpretacja dotycząca wierzyciela i interpretacja dotycząca dłużnika.
Dołącz dokumenty obu wierzytelności, porozumienie albo oświadczenie z dowodem doręczenia oraz zestawienie kwot przypisanych do poszczególnych faktur. Zapisz, ile rozliczono i ile nadal pozostało do zapłaty. Jeśli strony spierają się o skuteczność potrącenia, zapisz ten spór w rejestrze i ustal jego wpływ na rozliczenie przed złożeniem JPK.
Co przekazać księgowości przed złożeniem JPK?
- Fakturę i dokument określający aktualny termin zapłaty, np. umowę lub aneks.
- Wyciąg z rozrachunków oraz dowody wpłat i ich przypisania. Dołącz dokumenty dotyczące potrąceń, cesji lub korekty faktury, jeżeli wystąpiły.
- Datę 90. dnia, właściwy miesiąc lub kwartał oraz saldo na koniec tego okresu. Wierzyciel dodatkowo sprawdza saldo przed wysłaniem pliku.
- Kwotę VAT do korekty i zapis tego, kiedy sprawdzić kolejne wpłaty.
Po uzgodnieniu JPK zaktualizuj prognozę gotówki. Wpływ od kontrahenta i zmianę rozliczenia podatkowego ujmij w osobnych pozycjach. Jeśli trzeba uzgodnić także inne płatności w tym okresie, skorzystaj z listy danych do diagnozy płynności. Jeśli faktura nadal jest niezapłacona, skorzystaj z planem działania przy zatorze płatniczym.
Przepisy i dokumentacja JPK_VAT
Poradnik dotyczy krajowych rozliczeń VAT na podstawie art. 89a i 89b ustawy o VAT.
Zasady korekty dla wierzyciela i dłużnika omawia informator Ministerstwa Finansów o uldze na złe długi. Pola i przykłady ewidencji pokazuje broszura JPK_VAT z deklaracją w wersji 3.
