Podwyższenie kapitału zakładowego - procedura i dokumenty

Podwyższenie kapitału zakładowego w spółce z o.o.

Dwie podstawy podwyższenia

Jak można podwyższyć kapitał?

• ustanowić nowe udziały;
• podwyższyć wartość nominalną istniejących udziałów;
• połączyć oba rozwiązania, jeżeli pozwalają na to przepisy i dokumenty spółki;
• pokryć podwyższenie wkładem pieniężnym albo niepieniężnym, zgodnie z uchwałą.

Procedura krok po kroku

1. sprawdź umowę spółki, dotychczasowy kapitał i strukturę udziałów;
2. ustal cel, kwotę, sposób pokrycia i osoby obejmujące udziały;
3. przygotuj uchwałę oraz wymagane oświadczenia;
4. zweryfikuj prawo pierwszeństwa dotychczasowych wspólników;
5. złóż oświadczenia o objęciu udziałów i wnieś wkłady;
6. zgłoś zmianę do KRS wraz z kompletem dokumentów;
7. zaktualizuj księgi udziałów, dokumenty finansowe i informacje dla kontrahentów.

Dlaczego podwyższa się kapitał zakładowy?

Kapitał zakładowy spółki z o.o. wynosi co najmniej 5 000 zł. Jego wysokość jest wielkością prawną i bilansową, a nie potwierdzeniem gotówki na rachunku. Pokrycie może obejmować wkłady niepieniężne, a środki wniesione do spółki mogą następnie finansować działalność. Oświadczenie o wniesieniu wkładów składane do rejestru pochodzi od członków zarządu. O różnicy między kapitałem a zdolnością do regulowania zobowiązań przeczytasz także na stronie o płynności finansowej firmy.

Milion złotych kapitału nie gwarantuje większej zdolności do zapłaty niż niższy kapitał. Jeśli rozważasz dostawę z odroczoną płatnością, zapytaj, z jakiego wpływu spółka zamierza zapłacić za towar i kiedy spodziewa się tych pieniędzy. Podwyższenie z nowych wkładów może zasilić spółkę, natomiast podwyższenie ze środków spółki zgodnie z art. 260 k.s.h. zmienia strukturę kapitałów bez automatycznego dopływu nowej gotówki.

Podstawy podwyższenia kapitału

Podstawa i sposób podwyższenia kapitału (art. 257 Kodeksu spółek handlowych)

Podwyższenie kapitału zakładowego może nastąpić w oparciu o dwie podstawy. Pierwsza z nich to po prostu zmiana umowy spółki. Z uwagi na fakt, iż kapitał zakładowy to element obligatoryjny treści umowy spółki, jego zmiana również wymaga zmiany umowy spółki a następnie zgłoszenia tej zmiany do rejestru. Jednakże, celem usprawnienia obrotu gospodarczego i możliwości szybszego i mniej skomplikowanego dokapitalizowania spółki ustawodawca przewidział możliwość na inny sposób podwyższenia - mianowicie dotychczasowa umowa spółki może przewidywać maksymalną wysokość podwyższenia kapitału zakładowego i termin tego podwyższenia. Wówczas, o ile kapitał zakładowy jest podwyższany we wskazanych w umowie granicach, brak jest konieczności zmiany umowy spółki.

Art. 257 § 1 k.s.h. pozwala oprzeć podwyższenie na dotychczasowej umowie, jeżeli określa ona maksymalną wysokość i termin podwyższenia. Sprawdź w umowie spółki, czy planowana kwota i data podwyższenia mieszczą się w granicach klauzuli.

Uchwała powinna określać kwotę, sposób podwyższenia, źródło pokrycia i osoby obejmujące udziały. Wybór organu, większości i ewentualne wyłączenie pierwszeństwa wymagają oceny umowy i właściwego trybu. Nie należy przenosić do spółki z o.o. rozwiązań przewidzianych dla kapitału docelowego w spółce akcyjnej bez sprawdzenia podstawy prawnej.

Zmiana umowy spółki

Druga podstawa podwyższenia kapitału zakładowego to po prostu zmiana umowy spółki czyli podjęcie przez wspólników uchwały w przedmiocie zmiany umowy spółki, która zostanie umieszczona w protokole sporządzonym przez notariusza a następnie wpis tej zmiany do rejestru. Uchwała zapada większością 2/3 głosów, o ile umowa spółki nie przewiduje w tym względzie surowszych warunków (art. 246 § 1 KSH).

Sposoby objęcia nowych udziałów

Przy projekcie podwyższenia zestaw stan przed zmianą i po niej. Dla każdego wspólnika podaj liczbę udziałów i ich wartość nominalną. Jeżeli cena objęcia jest wyższa od wartości nominalnej, pokaż nadwyżkę oddzielnie, aby uzgodnić projekt z kwotą wpłaty.

W odniesieniu o sposób podwyższenia kapitału zakładowego należy wskazać, że może ono nastąpić zarówno poprzez utworzenie nowych udziałów jak i poprzez podwyższenie wartości nominalnej udziałów istniejących w spółce. Jeżeli kapitał zakładowy dzieli się na udziały o równej wartości nominalnej, to każdy nowo ustanowiony udział (jeśli wybieramy ten sposób podwyższenia kapitału zakładowego) musi odpowiadać wartości nominalnej dotychczasowych udziałów. Jeżeli zaś wybieramy sposób podwyższenia kapitału zakładowego polegający na podwyższeniu wartości nominalnej dotychczasowych udziałów, a udziały te mają równą wartość nominalną, to również musimy je zwiększyć o taką samą kwotę.

Na koniec warto odnieść się do możliwości podwyższenia kapitału zakładowego w sposób mieszany tj. zarówno poprzez zwiększenie wartości nominalnej udziałów z jednoczesnym zwiększeniem liczby udziałów. Sposób ten został expressis verbis uregulowany w przepisach odnoszących się do spółki akcyjnej, jednakże jest również dopuszczalny w spółce z o.o. z uwagi na zastosowanie w treści art. 257 § 2 alternatywy łącznej (spójnik „lub”): „podwyższenie kapitału zakładowego następuje przez podwyższenie wartości nominalnej udziałów istniejących lub ustanowienie nowych”.
W odniesieniu do tego, kto obejmuje udziały w podwyższonym kapitale zakładowym spółki należy wskazać, że przepis art.

Art. 258 § 1 k.s.h. przewiduje co do zasady pierwszeństwo dotychczasowych wspólników. Zakres dopuszczalnych odstępstw trzeba jednak oceniać według trybu podwyższenia. Przy podwyższeniu na podstawie dotychczasowych postanowień umowy obowiązują ograniczenia opisane poniżej w omówieniu uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego. Nie należy utożsamiać tego trybu z podwyższeniem przez zmianę umowy spółki.

Objęcie nowych udziałów przez nowego wspólnika wymaga doboru właściwego trybu podwyższenia, w szczególności zmiany umowy spółki. Samo utworzenie nowych udziałów nie wystarcza do wprowadzenia inwestora w trybie opartym na dotychczasowych postanowieniach umowy.

Oświadczenia wspólników i zgłoszenie do KRS

Formę oświadczeń o objęciu udziałów dobiera się do trybu podwyższenia. Zasadą dla nowego wspólnika jest akt notarialny (art. 259 k.s.h.); dla dotychczasowego wspólnika znaczenie mają art. 257 § 3 i art. 258 § 2. Wyjątek przewiduje art. 259¹: przy podwyższeniu w trybie wzorca z art. 255 § 4 oświadczenia składa się w systemie teleinformatycznym z wymaganym podpisem. Przy podwyższeniu ze środków spółki nowe udziały przysługują dotychczasowym wspólnikom proporcjonalnie i nie wymagają objęcia (art. 260).

Na koniec należy wskazać, że podwyższenie kapitału zakładowego należy obligatoryjnie zgłosić do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, w którym wpisana jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której zmiana dotyczy. Do zgłoszenia podwyższenia kapitału zakładowego, zgodnie z treścią przepisu art. 262 § 2 KSH zależy dołączyć: „uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego; oświadczenia o objęciu udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym; oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady na podwyższony kapitał zakładowy zostały w całości wniesione”. Co jest również istotne, podwyższenie kapitału zakładowego następuje z chwilą dokonania wpisu w rejestrze. 

Przed podwyższeniem trzeba łącznie ustalić jego podstawę, sposób pokrycia, krąg osób obejmujących udziały i wymagane proporcje. Zasilenie spółki nowymi wkładami należy odróżnić od podwyższenia ze środków własnych spółki, które samo nie zwiększa dostępnej gotówki.

Prawa dotychczasowych wspólników

Pierwszeństwo dotychczasowych wspólników przy obejmowaniu nowych udziałów (art. 258 Kodeksu spółek handlowych).

Co do zasady dotychczasowi wspólnicy mogą mieć pierwszeństwo w objęciu nowych udziałów proporcjonalnie do posiadanych praw, chyba że umowa lub uchwała przewiduje inne rozwiązanie w granicach prawa. Wyłączenie lub ograniczenie tego prawa wymaga szczególnej ostrożności, aby nie doszło do pokrzywdzenia wspólnika.

Jeżeli udziały jednego ze wspólników są objęte egzekucją, należy także ocenić wpływ nowych udziałów i ich uprzywilejowania na zajęte prawa. Omówienie wyroku SN II CSK 355/08 o podwyższeniu kapitału po zajęciu udziałów wyjaśnia możliwość ochrony wierzyciela przez zaskarżenie uchwały oraz granice tego wniosku.

Dokumenty do zgłoszenia

• uchwała o podwyższeniu kapitału;
• oświadczenia o objęciu udziałów;
• oświadczenie zarządu o wniesieniu wkładów;
• zmieniona umowa spółki, jeśli była wymagana;
• dowody uiszczenia opłat i dokumenty wymagane przez rejestr.

Ryzyka praktyczne

• brak zgodności uchwały z umową spółki;
• pominięcie prawa pierwszeństwa;
• nieprawidłowa forma oświadczenia nowego wspólnika;
• brak pełnego pokrycia wkładów;
• zgłoszenie niekompletnych dokumentów do KRS;
• traktowanie podwyższenia jako dowodu wypłacalności bez analizy finansowej.

Powiązane tematy

• Obniżenie kapitału zakładowego
• Optymalizacja spółki
• Firma jako oznaczenie przedsiębiorcy
• Oferta dla spółek i przedsiębiorców

Pytania o podwyższenie kapitału zakładowego

Materiał ma charakter informacyjny. Dokumenty należy przygotować na podstawie aktualnych przepisów i umowy konkretnej spółki.

Aktualne źródła

Przy ocenie skutków prawnych warto sprawdzić aktualne brzmienie przepisów i orzecznictwa. Zebrane materiały znajdują się w hubie aktualizacji prawnych dla spółek.