Spółka z o.o. a Polski Ład - CIT, dywidenda i estoński CIT

Autor: Błażej Bladowski

Uwaga aktualizacyjna: Polski Ład wprowadził zmiany od 2022 r., ale stawki, limity i warunki podatkowe były później modyfikowane. Przy każdej porównywanej kwocie zapisz rok podatkowy i sprawdź warunki dotyczące twojej spółki.

Porównanie spółki z o.o. z jednoosobową działalnością gospodarczą powinno obejmować nie tylko stawkę podatku, lecz także sposób wypłaty zysku, składki, koszty obsługi, inwestycje i ryzyko prawne.

Podatek dochodowy i składka zdrowotna

W przypadku prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej, osoba fizyczna zobowiązana jest do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT). Przepisy nowego ładu zwiększyły tak zwaną „kwotę wolną od podatku” czyli sumę, po przekroczeniu której konieczne jest opłacanie go. Przy rozliczeniu według skali podatkowej kwota wolna wynosi 30 000 zł. Nie dotyczy ona dochodów opodatkowanych podatkiem liniowym. Źródło: Ministerstwo Finansów - skala podatkowa. 

Po przekroczeniu powyższej kwoty konieczne jest odprowadzenie podatku dochodowego od osób fizycznych. Osoba prowadząca działalność gospodarczą może zdecydować się na stawkę liniową - wówczas podatek od dochodu objętego tą formą oblicza według stawki 19%, bez kwoty wolnej właściwej dla skali. Przy wyborze skali podatkowej dla dochodów do 120 000 zł stawka wynosi 12% z uwzględnieniem kwoty zmniejszającej podatek, a nadwyżka ponad ten próg podlega stawce 32%. Źródło: Ministerstwo Finansów. Warto wskazać, że przed wejściem w życie przepisów Polskiego Ładu, kwota pierwszego progu dochodowego wynosiła 85 528,00 złotych. 

Przy porównaniu rozliczeń przed reformą i po niej policz osobno podatek dochodowy i składkę zdrowotną dla tej samej formy opodatkowania. 

Po pierwsze, do końca 2021 roku składka zdrowotna była w znacznej części odliczana od podatku (płatna w wysokości 9% podstawy, a odliczana w wysokości 7,75% podstawy), a po wprowadzonych zmianach przedsiębiorcy stracili tę możliwość. Od 2022 r. składka zdrowotna nie jest odliczana od podatku na dawnych zasadach. Sposób uwzględnienia zapłaconej składki zależy od formy opodatkowania: na przykład przy podatku liniowym przepisy przewidują możliwość uwzględnienia jej w kosztach albo odliczenia od dochodu w ramach limitu. Źródło: ZUS.

Podstawa i wysokość składki zdrowotnej przedsiębiorcy zależą od formy opodatkowania oraz aktualnych przepisów. W przypadku podatku liniowego zasadnicza stawka wynosi 4,9% podstawy, przy zachowaniu ustawowego minimum; przy skali podatkowej stawka wynosi 9%. Sposób ustalenia minimum i podstawy w roku składkowym 2026 trzeba sprawdzić osobno. Źródło: ZUS - ubezpieczenie zdrowotne.

W przypadku osób rozliczających się w standardowy sposób, stawka składki na ubezpieczenie zdrowotne w dalszym ciągu będzie wynosiła 9%.  

Aby ocenić wpływ reformy na własną działalność, zestaw kwotę składki przed zmianą i po niej przy porównywalnym dochodzie i tej samej formie opodatkowania. 

Czy wobec tego spółka z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi remedium na problemy, które mogą powstać w prowadzeniu działalności gospodarczej?

Opodatkowanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

W klasycznym CIT podstawowa stawka wynosi 19%. Stawka 9% dotyczy dochodów innych niż zyski kapitałowe, przy spełnieniu limitu przychodów bieżącego roku oraz warunku małego podatnika albo rozpoczęcia działalności. Nie jest zastrzeżona wyłącznie dla istniejących małych podatników. Ustawa przewiduje wyłączenia, między innymi związane ze sposobem utworzenia podatnika. Limit statusu małego podatnika i limit bieżących przychodów należy liczyć odrębnie według właściwych zasad. Źródło: Ministerstwo Finansów - stawki i limity CIT, art. 4a pkt 10 i art. 19 ustawy o CIT.

Warto jednak wskazać, że jest to opodatkowanie jedynie spółki, nie jej wspólników. Przy wypłacie dywidendy osobie fizycznej zasadą jest podatek 19%, z uwzględnieniem właściwych przepisów i umów międzynarodowych. Dla wspólników będących podatnikami CIT trzeba odrębnie zbadać możliwość zwolnienia oraz jego warunki; nie każda wypłata podlega identycznemu rozliczeniu.

Status wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. może rodzić obowiązek ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego; sam Polski Ład nie stworzył tego statusu. W spółce wieloosobowej obowiązki składkowe zależą od rzeczywistej struktury udziałów i innych tytułów do ubezpieczeń, np. zatrudnienia lub wynagrodzenia z powołania. Przed wyborem struktury trzeba sprawdzić indywidualną sytuację wspólników.

Polski Ład rozszerzył możliwość stosowania ryczałtu od dochodów spółek, potocznie nazywanego estońskim CIT, ale korzystanie z niego nadal wymaga spełnienia warunków ustawowych. Na czym to polega? 

Ta forma opodatkowania to ryczałt od dochodów. Opodatkowanie ryczałtem nie polega na bieżącym rozliczaniu klasycznego dochodu spółki, ale nie oznacza braku podatku aż do wypłaty dywidendy. Podatek może powstać także przy innych kategoriach dochodu, w szczególności ukrytych zyskach i wydatkach niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Dlatego wpływ na płynność wymaga sprawdzenia faktycznych świadczeń i warunków ustawowych. Moment i podstawa opodatkowania zależą od rodzaju dochodu w ryczałcie, w tym podziału zysku, pokrycia określonych strat lub ukrytych zysków. Stawki ryczałtu według informacji Ministerstwa Finansów są następujące:

• 10% - dla spółek posiadających status „małego podatnika” i spółek rozpoczynających działalność,
• 20% - dla pozostałych spółek.

Taka forma opodatkowania wiąże się z odejściem od opodatkowania dochodu rozumianego jako różnica między przychodami i kosztami, na rzecz podatku od wypłaty zysku - opodatkowanie podzielonego zysku podlega odrębnym zasadom i terminom, natomiast podatek może powstać także bez dywidendy, m.in. od ukrytych zysków i wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą. Łączne obciążenie spółki i wspólnika zależy od podstawy opodatkowania, statusu podatnika oraz sposobu wypłaty zysku. Stawki ryczałtu wynoszą 10% i 20%; reguły obniżenia stawki z tytułu nakładów inwestycyjnych dotyczyły 2021 r. Źródło: Ministerstwo Finansów - stawki estońskiego CIT.
W przypadku wypłaty zysku wspólnikom podatek będzie musiał być zapłacony także przez wspólnika, jednakże będzie podlegać pomniejszeniu o:

• 90% podatku zapłaconego przez spółkę - w przypadku małego podatnika lub podatnika rozpoczynającego działalność, w granicach i na warunkach określonych w ustawie o PIT;
• 70% podatku zapłaconego przez spółkę - w pozostałych przypadkach, z uwzględnieniem udziału wspólnika w zysku. Źródło: Ministerstwo Finansów.

Skorzystanie z estońskiego CIT nadal wiązać się będzie z koniecznością spełnienia szeregu warunków:

1. Mniej niż 50% przychodów spółki może pochodzić:

• z wierzytelności,
• z odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek,
• z części odsetkowej raty leasingowej,
• z poręczeń i gwarancji,
• z praw autorskich lub praw własności przemysłowej, w tym z tytułu zbycia tych praw,
• ze zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych,
• z transakcji z podmiotami powiązanymi - w przypadku gdy w związku z tymi transakcjami nie jest wytwarzana wartość dodana pod względem ekonomicznym lub wartość ta jest znikoma;

1. Warunek zatrudnienia: zasadniczo co najmniej 3 osoby w przeliczeniu na pełne etaty, niebędące wspólnikami ani akcjonariuszami, przez co najmniej 300 dni roku podatkowego (82% dni, gdy rok nie obejmuje kolejnych 12 miesięcy). Alternatywny wariant umów innych niż umowa o pracę wymaga co najmniej 3 takich osób, odpowiedniego miesięcznego poziomu wydatków na wynagrodzenia oraz statusu płatnika PIT lub składek społecznych. Ułatwienia dla małych podatników i rozpoczynających działalność mają odrębne warunki. Szczegóły: informator MF o estońskim CIT.

1. Udziałowcami spółki są wyłącznie osoby fizyczne nieposiadające praw majątkowych związanych z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciele (fundatorzy) lub beneficjenci fundacji, trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym, z ustawowym wyłączeniem fundatorów i beneficjentów fundacji rodzinnej. Samo posiadanie udziałów przez fundację rodzinną nie spełnia wymogu, aby wspólnikami były wyłącznie osoby fizyczne (art. 28j ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT);

1. Spółka nie posiada udziałów (akcji) w kapitale innej spółki, tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym lub w instytucji wspólnego inwestowania, ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną oraz innych praw majątkowych związanych z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciel (fundator) lub beneficjent fundacji, trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym.

1. Spółka nie sporządza za okres opodatkowania ryczałtem sprawozdań finansowych zgodnie z MSR na podstawie ustawy o rachunkowości.

1. Spółka nie jest przedsiębiorstwem finansowym w rozumieniu ustawy o CIT.

1. Spółka w zakresie swojej działalności gospodarczej nie udziela konsumentom kredytów.

1. Spółka nie jest podatnikiem osiągającym dochody z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej lub określonej w decyzji o wsparciu nowych inwestycji.

1. Spółka nie została postawiona w stan upadłości lub likwidacji.

Jak widać, nie można jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie czy po wejściu w życie Polskiego Ładu bardziej opłacalną formą prowadzenia działalności gospodarczej jest jednoosobowa działalność gospodarcza czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Jest to kwestia indywidualna, zależna od takich czynników jak choćby skala prowadzonej działalności. Wydaje się, że przed podjęciem takiej decyzji konieczne jest skorzystanie z usług prawnika albo doradcy podatkowego, który udzieli odpowiedzi na wszystkie pytania i rozjaśni wątpliwości.

Jak analizować spółkę z o.o. po zmianach podatkowych?

Porównuj warianty dla tego samego roku oraz tej samej kwoty, jaką wspólnik chce otrzymać do dyspozycji. Zapisz tytuł każdej wypłaty i założenia kalkulacji, aby osoba sprawdzająca mogła odtworzyć oba wyniki.

Przy planowaniu wypłat trzeba zestawić analizę podatkową z prawami i obowiązkami wspólnika oraz płynnością finansową spółki. Model powinien pokazywać nie tylko obciążenia, lecz także pieniądze pozostające na bieżące wydatki i rozwój przedsiębiorstwa.

Efekt podatkowy warto przełożyć na konkretne terminy wpływów i wydatków w 13-tygodniowej prognozie przepływów pieniężnych. Jeżeli problem dotyczy już zakwestionowanego rozliczenia, potrzebna jest odrębna praca nad dowodami i prawami strony w postępowaniu podatkowym. Plan przyszłych rozliczeń i wyjaśnienie sporu z przeszłości wymagają innego zestawu dokumentów.

Checklista przed wyborem modelu

• ustal przychody, koszty i planowane inwestycje;
• oddziel opodatkowanie spółki od opodatkowania wypłat dla wspólników;
• sprawdź warunki preferencji i ograniczenia podmiotowe;
• porównaj wypłatę zysku z jego pozostawieniem w spółce;
• przelicz składki, wynagrodzenia i koszty księgowe;
• ustal termin ponownej weryfikacji po zmianie przepisów.

Najczęstsze błędy

• porównywanie samej stawki CIT z podatkiem JDG;
• pomijanie podatku przy wypłacie dywidendy;
• traktowanie historycznych stawek jako aktualnych;
• brak analizy warunków estońskiego CIT;
• ignorowanie wpływu sposobu wynagradzania zarządu i wspólników.

Powiązane materiały

Przeczytaj także: Polski Ład a spółka, optymalizacja podatkowa spółki, optymalizacja spółek oraz spółka non profit.

Pytania o opodatkowanie zysku i dywidendy w spółce z o.o.

Materiał informacyjny. Stawki, limity i warunki preferencji podatkowych należy sprawdzić dla konkretnego roku i podatnika.

Materiały Fabryki Kreatywnej łączą zagadnienia organizacji spółek, dokumentów i finansowania. Przy analizie własnej sytuacji przygotuj aktualną umowę oraz opis decyzji wymagającej rozstrzygnięcia.