Wniosek o ogłoszenie upadłości – kto, kiedy i jakie dokumenty

Aktualizacja: 7 października 2026 r. Wpis dotyczy przede wszystkim wniosku w postępowaniu przedsiębiorcy i spółki. Przed działaniem sprawdź obowiązujący tekst jednolity Prawa upadłościowego (Dz.U. z 2026 r. poz. 913) i dokumenty konkretnej sprawy.

W skrócie: dłużnik objęty ustawowym obowiązkiem powinien zgłosić wniosek w ciągu 30 dni od wystąpienia podstawy do ogłoszenia upadłości. Wniosek dłużnika wymaga dokumentów z art. 23, a wierzyciel uprawdopodabnia własną wierzytelność na zasadach art. 24. Samo złożenie wniosku nie oznacza jeszcze ogłoszenia upadłości; sąd bada ustawowe przesłanki i wniosek.

Kto może złożyć wniosek o upadłość?

Przesłanka niewypłacalności wymaga oceny, lecz sama nie uruchamia postępowania: potrzebny jest wniosek uprawnionego podmiotu. Dłużnik i jego wierzyciel osobisty mogą być wnioskodawcami na zasadach ustawy, a w spółce znaczenie ma również reprezentacja i obowiązek działania w terminie. Zobacz jak ocenić niewypłacalność spółki oraz odpowiedzialność zarządu z art. 299 i 586 k.s.h.. Osobny tryb dla osoby fizycznej opisuje poradnik o upadłości konsumenckiej.

Art. 20 Prawa upadłościowego wskazuje jako podstawowych wnioskodawców dłużnika i każdego z jego wierzycieli osobistych. Wierzyciel powinien uprawdopodobnić swoją wierzytelność; sama jego legitymacja do złożenia wniosku nie przesądza jeszcze o niewypłacalności dłużnika. W przypadku przedsiębiorcy obowiązek działania w terminie wynika z art. 21, natomiast sytuację osoby fizycznej korzystającej z odrębnego trybu upadłości konsumenckiej trzeba oceniać według przepisów właściwych dla tego trybu.

Gdy dłużnikiem jest osoba prawna albo jednostka organizacyjna mająca zdolność prawną, ustal osoby, na których spoczywa obowiązek zgłoszenia wniosku zgodnie z art. 21 ust. 2. Nie sprowadzaj tej oceny do samego wpisu w KRS: sprawdź podstawę pełnienia funkcji i okres, którego dotyczą ustalenia.

Inne podmioty uprawnione do złożenia wniosku

Prawo upadłościowe, w odniesieniu do niektórych rodzajów dłużników poszerza katalog podmiotów, które mogą wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. W stosunku do spółki komandytowej może być to każdy ze wspólników odpowiadających bez ograniczenia za zobowiązania spółki. W stosunku do osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – każdy, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami. Jeśli chodzi o przedsiębiorstwo państwowe to wniosek może zostać złożony przez organ założycielski.

W odniesieniu do jednoosobowej spółki Skarbu Państwa wniosek może złożyć również pełnomocnik Rządu, państwowa osoba prawna, organ lub inna jednostka uprawniona do wykonywania praw z akcji lub udziałów należących do Skarbu Państwa. Wobec podmiotów będących w stanie likwidacji – każdy z likwidatorów.

Dłużnik objęty obowiązkiem ustawowym składa wniosek nie później niż w ciągu 30 dni od wystąpienia podstawy do ogłoszenia upadłości. Początek terminu wymaga ustalenia faktów, a same opóźnienia płatnicze nie zawsze wystarczają do oceny. Przeanalizuj lukę gotówkową i prognozę przepływów jako dane pomocnicze, nie jako zamiennik testu ustawowego.

Elementy i dokumenty do wniosku

Zakres danych zależy od tego, czy dłużnikiem jest osoba fizyczna, spółka czy inna jednostka. Art. 22 Prawa upadłościowego określa dane identyfikujące dłużnika oraz wskazanie miejsca jego głównego ośrodka podstawowej działalności; art. 23 wymienia dokumenty dołączane przez dłużnika. Nie wpisuj numeru PESEL jako uniwersalnego wymogu dla każdej spółki.

Przy przygotowaniu danych o wymagalnych długach przyda się rejestr zobowiązań oraz narzędzia dla zarządu. Zestawienia pomagają wykryć rozbieżności z księgami, lecz wymogi załączników i termin trzeba sprawdzić według obowiązujących przepisów i sytuacji dłużnika.

Wraz ze złożeniem wniosku, wnioskodawca ma obowiązek uiścić zaliczkę na wydatki w toku postępowania w przedmiocie ogłoszenia upadłości  w wysokości jednokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego i wraz z wnioskiem przedstawia dowód jej uiszczenia. W przypadku braku uiszczenia zaliczki przewodniczący wzywa do uiszczenia zaliczki w terminie tygodnia pod rygorem zwrotu wniosku.

Załączniki składane przez dłużnika

 Jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości składa dłużnik to ma on obowiązek dołączyć do niego szereg dokumentów, które zostały wymienione w przepisie art. 23 Prawa upadłościowego. Jest to chociażby aktualny wykaz majątku dłużnika wraz z szacunkową wyceną jego składników, bilans sporządzony przez dłużnika dla celów postępowania, na dzień przypadający w okresie trzydziestu dni przed dniem złożenia wniosku. Dłużnik ma również obowiązek przedstawić spis wierzycieli obejmujący oprócz ich nazw/imion i nazwisk także ich adresy i wysokości wierzytelności każdego z wierzycieli oraz terminy zapłaty wraz z listą zabezpieczeń ustanowionych na rzecz wierzycieli.

Dłużnik ma również obowiązek złożyć oświadczenie o spłatach wierzytelności lub innych długów dokonanych w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku. Na dłużniku ciąży również obowiązek poinformowania o przysługujących mu wierzytelnościach wobec innych osób. Dłużnik ma również obowiązek przedłożyć wykaz tytułów egzekucyjnych oraz wykonawczych przeciwko niemu a także poinformować o postępowaniach dotyczących ustanowienia zabezpieczenia rzeczowego na jego majątku a także o dotyczących go postępowaniach sądowych oraz administracyjnych. Dłużnik informuje również (jeśli jest osobą prawną) o miejscach zamieszkania reprezentantów spółki  i likwidatorów (jeśli zostali ustanowieni).

Ostatnim obligatoryjną okolicznością, o której musi poinformować we wniosku jest to czy w jednym z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniał średnioroczni 250 lub więcej pracowników lub czy osiągnął roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych przekraczający równowartość w złotych 50 milionów euro, lub czy sumy aktywów jego bilansu sporządzonego na koniec jednego z tych lat przekroczyły równowartość w złotych 43 milionów euro. Jeśli dłużnik nie może dołączyć do wniosku któregokolwiek z dokumentów należy podać przyczyny ich niedołączenia  oraz uprawdopodobnić te okoliczności.

Art. 25 Prawa upadłościowego wymaga, aby dłużnik wraz z wnioskiem złożył oświadczenie o prawdziwości zawartych w nim danych. Za szkodę spowodowaną podaniem nieprawdziwych danych odpowiada na zasadach tego przepisu. Brak oświadczenia skutkuje zwrotem wniosku bez wzywania dłużnika do uzupełnienia. Sposób wniesienia wniosku i załączników sprawdź według aktualnych reguł postępowania.

Wniosek wierzyciela

Wierzyciel składający wniosek powinien uprawdopodobnić swoją wierzytelność zgodnie z art. 24 Prawa upadłościowego. Nie dołącza zestawu dokumentów dłużnika wymienionego w art. 23, ale nadal musi wykazać swoją legitymację i przedstawić podstawę wniosku. Ocena braków i wyniku sprawy zależy od całości materiału; nie należy z góry przypisywać każdemu brakowi jednego skutku procesowego.

Właściwy sąd i formalności

Wniosek składa się do sądu upadłościowego. Sądem upadłościowym jest sąd rejonowy – sąd gospodarczy. Jeśli chodzi o właściwość miejscową to sprawy o ogłoszenie upadłości rozpoznaje sąd właściwy dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika. Główny ośrodek działalności dłużnika to miejsce, w którym zarządza on swoją działalnością o charakterze ekonomicznym i które jest rozpoznawalne dla osób trzecich. Co do zasady będzie to siedziba dłużnika, jednak nie jest to obligatoryjne. W odniesieniu do właściwości sądu, w toku postępowania może okazać się, że właściwy jest inny sąd. Wówczas następuje przekazanie sprawy temu sądowi. Na postanowienie o przekazaniu sprawy nie przysługuje zażalenie. Postanowienie to wiąże sąd, któremu sprawa została przekazana. Czynności dokonane w sądzie niewłaściwym pozostają w mocy. 

Braki formalne wniosku

Jeżeli na skutek  braku lub wskazania nieprawidłowego adresu dłużnika lub niewykonania innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu, wniosek o ogłoszenie upadłości zwraca się.  Jeśli zaś wniosek o ogłoszenie upadłości nie odpowiada wymogom formalnym określonym w ustawie lub jeśli został on nienależycie opłacony wówczas zwraca się go  bez wezwania o uzupełnienie lub opłacenie wniosku, jeżeli został on zgłoszony przez wnioskodawcę reprezentowanego przez adwokata lub radcę prawnego. W takiej sytuacji, w terminie tygodnia od doręczenia zarządzenia o zwrocie można ponownie złożyć wniosek i jeśli zostanie on poprawnie złożony to wywołuje on skutki od daty pierwszego wniesienia. 

Jak widać, już samo poprawne sporządzenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz dołączenie do niego odpowiednich załączników może okazać się nie lada wyzwaniem dla osoby, która nie zajmuje się tym zawodowo. Konieczność dokładnego i skrupulatnego wymienienia wszystkich długów, wierzycieli, wierzytelności oraz postępowań sądowych może być szczególnie trudna dla podmiotów prowadzących działalność na dużą skalę, gdy możliwość zapomnienia o jakimś długu jest duża. Wobec tego, przy składaniu wniosku o ogłoszenie upadłości z całą pewnością warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.

Wniosek dłużnika a wniosek wierzyciela

Checklista przed złożeniem

• ustal właściwy sąd i podstawę wniosku;
• spisz wszystkich wierzycieli, dłużników i zabezpieczenia;
• przygotuj wykaz majątku oraz dokumenty finansowe;
• zabezpiecz dowody dotyczące postępowań i egzekucji;
• sprawdź opłatę, zaliczkę, podpisy i wymagane oświadczenia;
• zachowaj potwierdzenie złożenia wniosku.

Jak ustalić właściwy moment na złożenie wniosku?

Termin 30 dni z art. 21 Prawa upadłościowego liczy się od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Ustalenie tej daty wymaga osobnej analizy przesłanek niewypłacalności z art. 11: utraty zdolności wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych albo – w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej objętej ustawą – nadmiernego zadłużenia utrzymującego się przez okres przekraczający 24 miesiące. Przy przesłance płynności ustawa wprowadza domniemanie niewypłacalności, gdy opóźnienie przekracza trzy miesiące; nie oznacza to jednak, że zarząd powinien biernie czekać na upływ tego czasu, jeśli wcześniej utracił zdolność do regulowania wymagalnych zobowiązań. Nie należy utożsamiać początku terminu z datą pierwszej niezapłaconej faktury, sporządzenia sprawozdania finansowego ani momentem, w którym zarząd formalnie nazwał sytuację kryzysową. Praktyczne kryteria opisuje materiał o ustalaniu niewypłacalności spółki.

Warto prowadzić chronologię, w której obok każdego zdarzenia wskazuje się dowód i źródło informacji: termin wymagalności, kwotę, płatność częściową, korespondencję z wierzycielem, stan rachunków, realnie dostępne finansowanie, egzekucje oraz daty posiedzeń zarządu. Przy teście płynności pojedyncze opóźnienie nie przesądza automatycznie o utracie zdolności płatniczej; liczą się całokształt, skala i trwałość niewykonywania wymagalnych zobowiązań. Przy teście nadmiernego zadłużenia sam ujemny kapitał własny w jednym bilansie nie wystarcza: trzeba zastosować ustawowe zasady ustalania wartości majątku i zobowiązań oraz zbadać wymagany okres.

Odnotuj oddzielnie datę obiektywnego wystąpienia przesłanki, datę jej rozpoznania przez osoby prowadzące sprawy spółki oraz datę faktycznej decyzji. Te daty mogą się różnić. Ocena odpowiedzialności konkretnej osoby uwzględnia jej funkcję i dowody z danego okresu, ale brak wiedzy nie przesuwa sam przez się ustawowego początku terminu.

Jak orzecznictwo pomaga ocenić chronologię?

SN, wyrok z 19 marca 2010 r., II UK 258/09. Sprawa dotyczyła odpowiedzialności za zaległości składkowe oraz znaczenia wcześniejszego postępowania układowego. Sąd Najwyższy wskazał, że samo złożenie wniosku o postępowanie układowe nie rozwiązuje na przyszłość problemu niewypłacalności: jeśli spółka nie reguluje należności nieobjętych układem albo nowych zobowiązań bieżących, trzeba ponownie ocenić, czy pojawiła się podstawa do wniosku upadłościowego. Wniosek praktyczny jest ograniczony, ale istotny: postępowanie naprawcze, negocjacje lub oczekiwane finansowanie nie zastępują monitorowania bieżących płatności. Treść wyroku SN II UK 258/09 w bazie SAOS.

SN, uchwała z 22 marca 2006 r., III CZP 13/06. Uchwała rozstrzygała, od kiedy biegł dawny roczny termin z art. 377 Prawa upadłościowego i naprawczego dla wniosku o zakaz prowadzenia działalności, gdy wniosku o upadłość nie złożono. SN powiązał początek tego terminu z dniem powstania podstawy upadłości. Orzeczenie omawia historyczne przepisy, w tym ówczesny 14-dniowy termin z art. 21; obecnie ogólny termin wynosi 30 dni. Dlatego uchwałę można przywołać jako przykład znaczenia dokładnego ustalenia daty przesłanki w tamtym reżimie prawnym, a nie jako źródło aktualnego terminu ani aktualnego brzmienia art. 377. Uchwała Sądu Najwyższego III CZP 13/06 (PDF).

Przykład roboczy: spółka po układzie przestaje płacić nowe faktury

Spółka zawarła układ dotyczący części starszych zobowiązań. Przez kilka miesięcy płaci raty układowe, lecz przestaje regulować bieżące faktury za energię i dostawy, a planowany kredyt pozostaje na etapie rozmów. Sam fakt wykonywania rat układowych nie odpowiada na pytanie, czy spółka stała się niewypłacalna. Zarząd powinien zebrać harmonogram rat, wykaz wszystkich wymagalnych zobowiązań, wyciągi, korespondencję bankową i prognozy przepływów oraz ustalić, czy opóźnienia wskazują na utratę zdolności płatniczej. Następnie należy określić datę powstania przesłanki ustawowej, krąg osób zobowiązanych do działania i termin 30 dni.

To przykład edukacyjny, a nie opis konkretnego klienta ani rozstrzygnięcia sądu. Właśnie taki problem rozważał SN w sprawie II UK 258/09, lecz wynik konkretnej sprawy zależy od dokumentów i prawa właściwego dla danego okresu. Jeżeli przedsiębiorstwo ma realne podstawy do restrukturyzacji, trzeba sprawdzić jej dostępność i skutki niezwłocznie; samo rozpoczęcie rozmów z wierzycielami nie zawiesza obowiązków ustawowych. Zobacz też możliwe tryby restrukturyzacji.

Dokumenty: osobna lista dla dłużnika i wierzyciela

Wniosek dłużnika i wniosek wierzyciela mają różny ciężar dokumentacyjny. Dłużnik dołącza dokumenty wskazane w art. 23, między innymi wykaz majątku z szacunkową wyceną, bilans sporządzony dla postępowania na dzień przypadający w okresie 30 dni przed złożeniem wniosku, spis wierzycieli z adresami, kwotami i terminami zapłaty, listę zabezpieczeń wraz z datami ich ustanowienia, informację o spłatach i innych długach z ostatnich sześciu miesięcy oraz dane o przysługujących dłużnikowi wierzytelnościach, tytułach egzekucyjnych i prowadzonych postępowaniach. Należy też uwzględnić informacje wymagane dla większych przedsiębiorców oraz oświadczenie o prawdziwości danych z art. 25.

Jeżeli któregoś z dokumentów z art. 23 dłużnik nie może złożyć, ustawa wymaga podania przyczyn i ich uprawdopodobnienia. Brak nie powinien być maskowany szacunkową liczbą bez wyjaśnienia: należy wskazać, jakich danych brakuje, dlaczego są niedostępne i jakie dokumenty zastępcze pozwalają ocenić ich zakres. Rozbieżności pomiędzy księgami, bankiem, listą wierzycieli i wykazem majątku trzeba opisać jawnie.

Wierzyciel nie składa za dłużnika jego bilansu ani wykazu całego majątku. Powinien uprawdopodobnić własną wierzytelność zgodnie z art. 24, a w samym wniosku przedstawić fakty wskazujące na niewypłacalność i znane mu informacje o dłużniku. Przydatne mogą być: umowa i faktury, wezwania do zapłaty, uznanie długu, prawomocne orzeczenie, bezskuteczna egzekucja lub inne wiarygodne informacje o zaprzestaniu płatności. Sam spór o jedną fakturę nie dowodzi jeszcze niewypłacalności.

Przed podpisaniem oświadczenia sprawdź spójność danych źródłowych. Wierzytelności sporne oznacz jako sporne, nie pomijaj ich; odróżnij majątek własny od rzeczy powierzonych, leasingowanych lub obciążonych; wskaż zabezpieczenia oraz toczące się egzekucje. Oświadczenie z art. 25 dotyczy prawdziwości danych, dlatego niepewność należy opisać i udokumentować, a nie usuwać przez przemilczenie.

Orzecznictwo a stary termin 14 dni – ważne rozróżnienie

Starsze orzeczenia mogą mówić o terminie 14 dni, ponieważ stosowały przepisy obowiązujące w czasie zdarzeń. Dla obowiązku, którego podstawa powstała pod rządami obecnego brzmienia art. 21, ustawowy termin wynosi 30 dni. Przy odpowiedzialności za zdarzenia historyczne trzeba najpierw ustalić datę i przepisy przejściowe; nie wolno mechanicznie przenosić dzisiejszego terminu na dawny stan prawny ani dawnego terminu na aktualną sprawę. Ujednolicony tekst ustawy opublikowano w Dz.U. z 2026 r. poz. 913. Tekst jednolity Prawa upadłościowego w ELI.

Najczęstsze błędy

• pominięcie wierzyciela albo zobowiązania;
• brak aktualnego adresu lub danych reprezentantów;
• niespójność między bilansem, wykazem majątku i księgami;
• brak oświadczenia o prawdziwości danych;
• traktowanie wniosku jako zamiennika restrukturyzacji.

Powiązane materiały

Przeczytaj także: kto może ogłosić upadłość, uczestnicy postępowania, skutki ogłoszenia upadłości, restrukturyzacja, przewodnik po zadłużonej spółce oraz aktualizacje prawne dla spółek.

FAQ

Czy złożenie wniosku oznacza ogłoszenie upadłości?

Nie. Sąd bada przesłanki i wymogi formalne, a samo złożenie wniosku nie przesądza o jego uwzględnieniu.

Czy dłużnik musi ujawnić cały majątek?

Wniosek powinien zawierać informacje i dokumenty wymagane przepisami. Niepełne lub nieprawdziwe dane mogą powodować skutki procesowe i odpowiedzialność.

Czy wniosek może złożyć wierzyciel?

Tak, jeżeli spełnia warunki ustawowe i uprawdopodobni swoją wierzytelność.

Materiał informacyjny. Formularze, opłaty, terminy i właściwość sądu należy potwierdzić według aktualnych przepisów oraz konkretnej sytuacji.