Odpowiedzialność wspólników spółki komandytowej

Choć spółka komandytowa nie jest tak popularna jak spółka z ograniczoną odpowiedzialnością to cały czas jest jedną z najczęściej wybieranych form prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Mimo że jest to spółka osobowa to pewne cechy, chociażby brak odpowiedzialności niektórych wspólników za zobowiązania spółki wywodzi z istoty spółek kapitałowych. Struktura spółki komandytowej opiera się na dwóch rodzajach wspólników, których prawa i obowiązki zostały uregulowane całkowicie odmiennie. Definicja spółki komandytowej została wskazana w treści przepisu art. 102 KSH, który stanowi, że: „spółką komandytową jest spółka osobowa mająca na celu prowadzenie przedsiębiorstwa pod własną firmą, w której wobec wierzycieli za zobowiązania spółki co najmniej jeden wspólnik odpowiada bez ograniczenia (komplementariusz), a odpowiedzialność co najmniej jednego wspólnika (komandytariusza) jest ograniczona”.

Rodzaje wspólników w spółce komandytowej

Jednym z rodzajów wspólników występujących w spółce kapitałowej jest komplementariusz. Status komplementariusza jest de facto tożsamy ze statusem wspólnika spółki jawnej wobec czego, zgodnie z treścią przepisu art. 22 § 2 KSH w związku z art. 31 KSH w związku z art. 103 § 1 KSH odpowiedzialność komplementariusza za zobowiązania spółki jest odpowiedzialnością nieograniczoną i solidarną, jednakże egzekucja w stosunku do wspólnika może być prowadzona dopiero jeśli egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna (subsydiarność odpowiedzialności). Jednocześnie nie stoi to na przeszkodzie, aby wnieść powództwo wobec komplementariusza jeszcze zanim egzekucja wobec spółki okazała się bezskuteczna. Takie postanowienia dotyczące odpowiedzialności komplementariusza wynikają z faktu iż to on jest wspólnikiem prowadzącym sprawy oraz reprezentującym spółkę. To on podejmuje strategiczne decyzje biznesowe, decyduje o podejmowanych działaniach wobec czego ewentualny sukces spółki (bądź zadłużenie ) zależy w przeważającej mierze od niego. Wobec tego logicznym jest to, że za ewentualne zobowiązania spółki on również ponosi odpowiedzialność.

Zdecydowanie ciekawsza jest sytuacja komandytariusza w spółce komandytowej. Jego odpowiedzialność jest co do zasady ograniczona do wysokości sumy komandytowej, jednakże zdarzają się sytuacje, w których komandytariusz jest traktowany jak komplementariusz tj. ponosi nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

Co do zasady, jak już wskazano w definicji spółki komandytowej, komandytariusz ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki jedynie to wysokości sumy komandytowej tj. abstrakcyjnie określonej kwoty wskazanej w umowie spółki. Stanowi o tym przepis art. 105 pkt 5 KSH – „umowa spółki komandytowej powinna zawierać oznaczony kwotowo zakres odpowiedzialności każdego komandytariusza wobec wierzycieli (sumę komandytową)” oraz art. 111 KSH – „komandytariusz odpowiada za zobowiązania spółki wobec jej wierzycieli tylko do wysokości sumy komandytowej”. Jednocześnie, zgodnie z art. 112 § 1 KSH  „komandytariusz jest wolny od odpowiedzialności w granicach wartości wkładu wniesionego do spółki”. Co to w praktyce oznacza?

Gdy suma komandytowa to np. 10 tysięcy złotych to komandytariusz ponosi odpowiedzialność jedynie do tej granicy. Jednakże, jeżeli jego wkład do spółki wyniósł 10 tysięcy (albo więcej) to jego odpowiedzialność jest wyłączona. W sytuacji, gdy suma komandytowa wynosi 10 tysięcy złotych, a wkład komandytariusza wyniósł 5 tysięcy złotych to ponosi on odpowiedzialność jedynie w granicach tych 5 niewpłaconych tysięcy złotych. Rzeczywista odpowiedzialność komandytariusza za zobowiązania spółki sprowadza się do różnicy pomiędzy sumą komandytową określoną w umowie a wkładem wniesionym do spółki. Jeżeli wkład ten ma wartość nie mniejszą niż suma komandytowa, to odpowiedzialność komandytariusza za zobowiązania spółki jest wyłączona.

Jednakże, jak wskazano powyżej, w kodeksie spółek handlowych zostały uregulowane sytuacje, w których komandytariusz ponosi odpowiedzialność nieograniczoną – tak jak komplementariusz. Warto jednakże wspomnieć, że „w przypadku zwrotu wkładu w całości albo w części odpowiedzialność zostaje przywrócona w wysokości równej wartości dokonanego zwrotu” (art. 112 § 2 KSH). Wobec tego, jeśli suma komandytowa wynosi 10 tysięcy złotych, komandytariusz pierwotnie wniósł wkład w wysokości 5 tysięcy złotych (czyli jego odpowiedzialność ograniczała się do kwoty 5 tysięcy złotych), a następnie całość wkładu została mu zwrócona, jego odpowiedzialność będzie ograniczona do kwoty 10 tysięcy złotych (wysokość sumy komandytowej).

Jedną z takich sytuacji jest umieszczenie nazwiska komandytariusza w firmie spółki komandytowej. Zgodnie z treścią przepisu art. 104 § 1 „firma spółki komandytowej powinna zawierać nazwisko jednego lub kilku komplementariuszy oraz dodatkowe oznaczenie „spółka komandytowa” Jednocześnie przepis art. 104 § 4 stanowi, że: „nazwisko komandytariusza nie może być zamieszczane w firmie spółki. W przypadku zamieszczenia nazwiska lub firmy (nazwy) komandytariusza w firmie spółki, komandytariusz ten odpowiada wobec osób trzecich tak jak komplementariusz”. Komandytariusz jest swoistego rodzaju cichym wspólnikiem, wspólnikiem pasywnym w spółce komandytowej. Jego obecność i działalność w spółce nie jest ujawniana w firmie spółki komandytowej. Zamieszczenie w firmie spółki nazwy komandytariusza mogłoby dla uczestników obrotu rodzić nadzieję na pełne zaspokojenie się z jego majątku w przypadku bezskuteczności egzekucji z majątku spółki, a tymczasem odpowiedzialność komandytariusza jest ograniczona jedynie do sumy komandytowej.

Kolejna sytuacja, w której komandytariusz ponosi nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki została uregulowana w przepisie art. 118 KSH. Zgodnie z nim

„komandytariusz może reprezentować spółkę jedynie jako pełnomocnik”

Jednocześnie:

„jeżeli komandytariusz dokona w imieniu spółki czynności prawnej, nie ujawniając swojego pełnomocnictwa, odpowiada za skutki tej czynności wobec osób trzecich bez ograniczenia; dotyczy to także reprezentowania spółki przez komandytariusza, który nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres”

Ujawnienie pełnomocnictwa

Ujawnienie pełnomocnictwa przez komandytariusza nie musi odbywać się przez okazanie dokumentu pełnomocnictwa, wystarczy np. powołanie się na nie. Pełnomocnictwo udzielane komandytariuszowi ma charakter materialny i może być pełnomocnictwem ogólnym, rodzajowym lub szczególnym. Wystarczające jest posiadanie przez komandytariusza ograniczonej zdolności do czynności prawnych. Należy przyjąć, że może ono również być prokurą, pod warunkiem że komandytariusz jest osobą fizyczną mającą pełną zdolność do czynności prawnych (art. 1092 § 2 KC).

Co prawda KC odróżnia pełnomocnictwo i prokurę, niemniej wykładnia art. 118 § 1 KSH, uznająca, że komandytariusz nie może być prokurentem, nadmiernie i niepotrzebnie ograniczałaby możliwy zakres umocowania komandytariusza. Artykuł 118 § 1 KSH nie daje podstawy do udzielenia komandytariuszowi pełnomocnictwa procesowego. Pełnomocnictwo takie mogłoby być udzielone komandytariuszowi, pod warunkiem jednak spełniania przez niego któregokolwiek z kryteriów określonych w art. 87 KPC  (Kodeks spółek handlowych. Komentarz. red: Z. Jara, Warszawa, 2020 r.)

Reasumując, odpowiedzialność komandytariusza i komplementariusza uregulowana jest całkowicie odmiennie. Odpowiedzialność komplementariusza to po prostu odpowiedzialność wspólnika spółki jawnej – nieograniczona, solidarna ze spółką i subsydiarna. Odpowiedzialność komandytariusza jest uregulowana w sposób dużo ciekawszy, zarówno pod kątem praktycznym jak i teoretycznym. Zazwyczaj jego odpowiedzialność jest ograniczona przez wysokość sumy komandytowej, jednakże kodeks spółek handlowych reguluje sytuacje, gdy ponosi odpowiedzialność jak komplementariusz.

Wniosek o ogłoszenie upadłości

Obniżenie kapitału zakładowego w spółce z o.o.

Oprócz dokapitalizowania spółki z ograniczona odpowiedzialnością, przepisy kodeksu cywilnego przewidują również jego przeciwieństwo czyli obniżenie kapitału zakładowego. Spółka może się na to zdecydować, gdy wspólnik opuszcza spółkę, a w spółce nie ma czystego zysku, z którego można by mu wypłacić wynagrodzenie. Poza tym środki pochodzące z obniżenia mogą być przeznaczone na pokrycie straty bilansowej.

READ MORE

Rejestracja spółki z o.o. ( spółki z ograniczoną odpowiedzialnością)

Terminologia wykorzystywana przez prawo handlowe w odniesieniu do spółek prawa handlowego jest niezwykle różnorodna. Zawiązanie, założenie, powstanie, zarejestrowanie spółki to tylko niektóre z nich. I chociaż w języku potocznym każdy z nich mógłby znaczyć to samo, w świetle prawa mają one różne znaczenia i wywołują odmienne skutki prawne. I chociaż mogłoby się wydawać, że zawarcie umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest wystarczające, nie jest to prawda.

READ MORE

Dlaczego warto unikać firm „pomagających” w regulowaniu zadłużeń?

Firmy zajmujące się rozrachunkiem zadłużenia pomagają dłużnikom w zawieraniu transakcji z niezabezpieczonymi wierzycielami w celu znacznego zmniejszenia obciążenia długiem. Firmy te często twierdzą, że mogą negocjować ugody ryczałtowe, które zmniejszą twój dług o połowę lub nawet więcej. Oczywiście firmy te pobierają znaczne opłaty za te usługi.

READ MORE

Jestem jednym z członków zarządu dużej, jednak upadającej spółki. W jaki sposób mogę ją optymalizować, tak by nie zostać zmuszonym do ogłoszenia upadłości?

Optymalizacja spółek, jak sama nazwa wskazuje, skupia się głównie na osiągnięciu optymalnego, najlepszego rozwiązania w codziennym funkcjonowaniu spółki, jak i w generowanych przez nią kosztów. Jednym z znanym i często wprowadzanym w życie krokiem optymalizacyjnych są działania mające na celu zmniejszenie podatku jaki rocznie odprowadza się do Państwa.

READ MORE
likwidacja spółki

Czy i kiedy mam ogłosić upadłość spółki?

Moja spółka nie ma dobrych prognoz. Martwię się, że nic z tego nie będzie, Co powinienem zrobić? Czy i kiedy mam ogłosić upadłość spółki?

READ MORE

Czy członek zarządu może być pociągnięty do odpowiedzialności majątkowej?

READ MORE

aktywa

Sztuczne zawyżanie wartości spółki poprzez aktywa

Kreatywna księgowość, często zamieniana pojęciem agresywnej księgowości, to wszystkie działania za polegające na stosowaniu zasad rachunkowości, które nie zostały w sposób bezpośredni wskazane w przepisach. Kreatywna księgowość to pojęcie często używane w kontekście negatywnym, jednak niekiedy ma także wydźwięk pozytywny. W tym artykule jednak przychylimy się bardzie ku stronie negatywnej tego typu działań, bowiem taki wydźwięk z pewnością mają sytuacje, w których doprowadza się do sztucznego zawyżania wartości spółki poprzez aktywa, w konsekwencji czego powstaje gąszcz tzw. spółek śmieciowych.
READ MORE

Optymalizacja podatkowa a umorzenie udziałów

Optymalizacja nie jest terminem obcym w działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwa małe i duże korzystają z jej możliwości, żeby wspomóc swoje działania, uratować spółkę albo w innych, korzystnych dla siebie celach.

READ MORE

Optymalizacja ryzyka gospodarczego poprzez właściwy dobór struktury kapitalizacji spółki

Działalność spółki, jaka by ona nie była, wywiera swój wpływ na środowisko rynku pracy w danym obszarze. Działa jednak to w obie strony i działalność tejże spółki jest w dużej mierze uzależniona od pewnej ilości czynników zewnętrznych. Nie można działać na rynku bez tej zależności. Każda nowo powstała spółka musi się liczyć z rynkiem pracy i ryzykiem gospodarczym.

READ MORE

Czym są aktywa i ich wpływ na bilans? a co za tym idzie na 233/299/586 K.s.h

Pojęcie aktywów z pewnością nie jest obce pracownikom księgowości czy studentom ekonomii. Aktywa to nic innego, jak zasoby majątkowe posiadane przez jednostkę, które spowodują wpływ korzyści ekonomicznych. Aktywa są ujmowane w bilansie.

READ MORE

Optymalizacja spółek a podatki

Przedsiębiorca prowadzący spółkę lub przedsiębiorca i wspólnicy zawsze będą dążyli do zapewnienia spółce jak najlepszego rozwoju. Jej dobre funkcjonowanie przynoszą im zyski. To oznacza, że będą podejmowali kroki, które mają poprawić działanie przedsiębiorstwa tak, aby znaleźć korzystne zasady działania, produkcji, generowania kosztów, opodatkowania. Wszystko to można osiągnąć stosując optymalizację.

READ MORE

Optymalizacja spółki

Jak wygląda optymalizacja spółki?

Jak wygląda optymalizacja spółki?

Działalność spółki, kierowanie nią to bardzo odpowiedzialne zadanie, niezależnie od tego czy jest to mała spółka, czy większa. Zazwyczaj wymaga nie tylko pracy nad bieżącymi sprawami, lecz również wzmożonej uwagi w dziedzinie możliwych ulepszeń. Takim działaniem, mającym wspomóc spółkę albo spółki jest optymalizacja, która pomaga w odnalezieniu idealnego sposobu funkcjonowania, uzyskiwania lepszej wydajności, korzystniejszych opłat podatkowych.

Co to jest optymalizacja?

Nim rozpocznie się optymalizowanie spółki warto dowiedzieć się, czym jest optymalizacja i stosować ją świadomie, z pełną wiedzą. Podstawowe znaczenie optymalizacji to przede wszystkim poszukiwanie i w efekcie wyznaczanie najlepszego rozwiązania dla danej sytuacji. Trzeba przy tym pamiętać, że ma być to rozwiązane najkorzystniejsze z perspektywy określonego kryterium. W spółce może odnosić się to do wzrostu wydajności albo obniżenia kosztów, co jest praktyczne dla każdego przedsiębiorstwa. Często spotykane i w zasadzie najpopularniejsze jest optymalizowanie podatków, zwłaszcza że spółki niejednokrotnie są zmuszane przepisami do płacenia kilku z nich.

Warto również wiedzieć, że istnieje także optymalizacja wielokryterialna i jednokryterialna. Już nazwa wskazuje, że opiera się ona albo na kilku kryteriach optymalizacji, np. zyskach, minimalizowaniu kosztów albo na jednym, np. tylko na kosztach.

Kontrowersje wokół optymalizacji

Optymalizowanie spółek jest zazwyczaj korzystne z ich perspektywy i sprawia, że lepiej pracują, generują lepsze zyski, lecz nie wszyscy patrzą na nie z takim samym zadowoleniem. Dotyczy to przede wszystkim optymalizacji podatkowej, która czasami bywa uznawana za łamanie prawa. Nie bój się jednak, optymalizacja jest legalnym działaniem. Żadne przepisy nie zabraniają przedsiębiorcom działania na swoją korzyść, wykorzystywania najlepszych dla nich rozwiązań gospodarczych. Działająca od początku 2018 roku Konstytucja Biznesu wskazuje przecież, że to, co nie jest prawnie, jasno zabronione i niezgodne z aktualnym prawem jest legalne.

Eksperci z dziedziny ekonomii zalecają traktować optymalizację spółek w sposób pośredni. Jej rozsądne przeprowadzenie może bowiem faktycznie wpływać korzystnie na finanse prowadzonej firmy. Korzystne tylko wtedy, kiedy powodowane jest racjonalnymi pobudkami i nie prowokują agresywnego planu działań podatkowych.

Dobra strategia optymalizacji spółki

Żeby prawidłowo i korzystnie prowadzić optymalizację swojej spółki należy przyjrzeć się jej działalności oceniając przede wszystkim, jaki rodzaj spółki ma się z posiadaniu. Jest to zwiane z faktem, że spółki kapitałowe, spółki akcyjne, spółki komandytowo-akcyjne od 2014 roku są podwójnie opodatkowane. Łatwo domyślić się, że stanowi to podwójne obciążenie dla przedsiębiorstwa. Opodatkowanie to dotyczy podatku w wysokości 19% na poziomie spółki oraz dywidendy na rzecz wspólników spółki, również w wysokości 19%. Daje to w sumie 38%. Nie jest to suma mała.
Dziwić może fakt, że tak opodatkowane spółki są tak chętnie wybierane. Jest na to proste wyjaśnienie. W przypadku takich spółek przedsiębiorcy mają zazwyczaj poczucie, że takie spółki nie są zabezpieczone majątkiem osobistym wspólników za zobowiązania spółki. Nie jest to jednak do końca prawda. W określonych sytuacjach, zwłaszcza podatkowych, odpowiedzialność członków zarządu oraz wspólników polega właśnie na odpowiedzialności swoim własnym majątkiem. Uniknięcie takiej sytuacji w realny sposób oraz zakończenie płacenia 38% podatku daje właśnie optymalizacja. Można zdecydować się na przekształcenie spółki w spółkę komandytowo-hybrydową. Tworząc ją powoduje się, że komplementariuszem jest spółka z o.o. Forma takiej działalności ma liczne zalety. Najważniejszą z nich jest brak podwójnego opodatkowania i zachowania podatku na poziomie 19%. Opłacają go jedynie wspólnicy spółki. Co istotne zarząd komplementariusza nie jest już odpowiedzialny swoim majątkiem za zobowiązania powstałej spółki hybrydowej. Stanowi to sporą różnicę w porównaniu do spółek z o.o. oraz spółek akcyjnych. Dodatkową korzyścią jest fakt, że do zysków generowanych przez spółkę wspólnicy oraz zarząd mają cały czas dostęp i mogą z nich korzystać w dowolnym momencie.

Optymalizacja z rozsądkiem

Gdy optymalizacja spółki przebiegnie w sposób rozsądny, wtedy masz szanse na zminimalizowanie obciążeń podatkowych nałożonych na firmę. Jest to jednak do osiągnięcia tylko wtedy, kiedy optymalizowanie zostało przeprowadzone z zachowaniem rozsądku i pełnego przemyślenia kolejnych kroków. Powinno opierać się również na znajomości przepisów, orzecznictwa w zakresie prawa gospodarczego i podatkowego, żeby nie narazić się na podejrzenia o chęć uniknięcia podatków.