Upadłość

Likwidacja spółek, a jej wierzytelności

Proces przymusowej likwidacji niewypłacalnych spółek często rozpoczyna się od doręczenia na adres siedziby spółki będącej dłużnikiem, ustawowego żądania określającego wierzytelność wierzyciela. Jeżeli dłużnik nie jest w stanie zapłacić należnej kwoty, a następnie firma przez 3 tygodnie zaniedbała zapłatę sumy lub zabezpieczyła ją lub powiększyła w uzasadnionym stopniu do wierzyciela, wówczas firma będąca dłużnikiem zostanie uznana za niezdolną do spłacić swoje długi, a wierzyciel może na tej podstawie złożyć wniosek o likwidację.

Aby tego uniknąć, dłużnik ma wiele opcji. Dłużnik może w terminie 3 tygodni po doręczeniu ustawowego żądania:

  • zapłacić żądaną kwotę;
  • zabezpieczyć żądaną kwotę w sposób uzasadniony dla wierzyciela; lub
  • zsumować żądaną kwotę z uzasadnioną satysfakcją wierzyciela.

„Wzmocnienie” długu oznacza zawarcie umowy między dłużnikiem a wierzycielem, w ramach której powstaje alternatywne zobowiązanie powstałe zamiast lub w celu zaspokojenia długu. Jednak nie wszystkie umowy o przyjęciu alternatywnej umowy o płatności stanowią powiększenie długu.

Sąd Apelacyjny wyjaśnia, że aby spłacić dług, obowiązek podstawowy musiał zostać wypełniony. Zasadniczo nowe porozumienie musi zastąpić pierwotne porozumienie, tak aby wierzyciel nie był już w stanie egzekwować pierwotnego zobowiązania. Jeżeli nowe porozumienie przewiduje, że pierwotny dług jest nadal ważny i możliwy do wyegzekwowania oraz że można w dalszym ciągu wnieść powództwo, dług nie został złożony. Zatem to, czy dług został złożony, zależy w dużej mierze od warunków umowy.

Likwidacja spółek – fakty

W tym przypadku bank wierzyciela może wystąpić z ustawowym żądaniem wobec spółki będącej dłużnikiem o należną kwotę pieniężną. Następnie strony zawierają umowę spłaty, w której przewiduje się, że dłużnik będzie, między innymi, dokonywał miesięcznych spłat.

Po zawarciu umowy spłaty, dłużnik powinien wywiązać się ze swojego obowiązku spłaty należności wobec wierzyciela. Jednak nie zawsze tak jest. Spotyka się m.in. sytuacje, w których dłużnik nie dotrzymał harmonogramu spłat, a Wierzyciel złożył wniosek i otrzymał nakaz likwidacji przeciwko Dłużnikowi bez zaspokojenia nowego ustawowego żądania jego likwidacji.

W przypadku niespłacenia długu, strony często starają się zawrzeć alternatywne ustalenia dotyczące płatności, a nie kierować się bezpośrednio na postępowanie upadłościowe, nawet jeśli ustawowe żądanie zostało już wydane. Wierzyciele powinni jednak zdawać sobie sprawę, że takie alternatywne ustalenia dotyczące płatności mogą służyć powiększeniu długu i nieumyślnie utrudnić późniejszy wniosek o likwidację.

W takiej sytuacji wierzyciele powinni zadbać o to, by ich prawo do egzekwowania ich praw zostało odpowiednio zachowane na wyraźnych warunkach wszelkich alternatywnych uzgodnień dotyczących płatności. Warunki te powinny zawierać niezbędne informacje. Umożliwiłoby to dłużnikowi spłatę w ratach, przy jednoczesnym zachowaniu prawa wierzyciela do postępowania likwidacyjnego w razie potrzeby.

Jakie są rodzaje i cele postępowania upadłościowego?

  • Niewypłacalność jest definiowana jako sytuacja, w której przedsiębiorstwa nie są już w stanie wywiązać się ze swoich zobowiązań.
    Prawo polskie postrzega niewypłacalność jako faktyczną sytuację, która może prowadzić do bankructwa lub likwidacji lub do wszczęcia innych postępowań, w ramach których aktywa będące w posiadaniu dłużnika są administrowane i sprzedawane, tak aby wpływy mogły zostać wykorzystane na spłatę wierzycieli.
  • Polski system prawny dopuszcza dwa rodzaje postępowań poprzedzających niewypłacalność. Jednym z nich jest pozasądowa ugoda między podmiotami/dłużnikami, a ich wierzycielami, w ramach której podmioty mogą kontynuować działalność, ale przekazują określone aktywa spółki wierzycielom, uzyskują przedłużenie terminów płatności lub zarządzają zrzeczenie się przez wierzycieli roszczenia do całości lub części należnych kwot i / lub odsetek.

Drugi rodzaj procedury jest znany jako „układ z wierzycielami” i podlega prawu upadłościowemu. W takim przypadku dłużnik przedstawia wierzycielom plan restrukturyzacji długów. Wniosek następnie rozpatruje sąd w miejscu, w którym spółka ma swoją siedzibę. Sąd może zezwolić na postępowanie, wydając w tym celu postanowienie lub może oddalić wniosek i formalnie ogłosić upadłość operatora. W przypadku przyjęcia procedury układowej dłużnik zachowuje kontrolę nad majątkiem i działalnością spółki pod nadzorem syndyka.

Oficjalne procedury wynikające z bankructwa to niewypłacalność, układy z wierzycielami i przymusowa likwidacja. Ostatnia procedura ma zastosowanie w przypadku spółek, które nie mogą zbankrutować na podstawie prawa z uwagi na interes publiczny. Takimi spółkami są banki i duże firmy ubezpieczeniowe.

Warunki wszczęcia każdego rodzaju postępowania upadłościowego

Jedynym faktycznym warunkiem wszczęcia jakiegokolwiek postępowania jest niewypłacalność spółki.

  • Wierzyciele, prokurator lub dłużnik mogą złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości osób lub firm prowadzących działalność gospodarczą. Osoby te i organ nadzorczy spółki mogą ubiegać się o nakaz rozwiązania spółki. Tylko dłużnicy mogą wnioskować o zawarcie układu z wierzycielami.

Oświadczenie o ogłoszeniu upadłości podaje się do wiadomości wszystkich zainteresowanych i publikuje w formie wpisu do rejestru w urzędzie rejestrowym spółek, w którym spółka ma swoją siedzibę. Każda zainteresowana strona może mieć dostęp do rejestru, który jest również dostępny online.

Postanowienie o wszczęciu postępowania układowego z wierzycielami publikuje się w rejestrze sądowym. Jeżeli dłużnik jest właścicielem nieruchomości lub aktywów zarejestrowanych w rejestrach publicznych, również poprzez wpisy do tych rejestrów. Sąd może również wymagać opublikowania nakazu w jednej lub więcej nazwanych gazetach.

W swoim orzeczeniu sąd może również wymagać publikacji swojego postanowienia w innym miejscu.

Rola różnych uczestników każdego rodzaju postępowania

Uczestnikami postępowania upadłościowego są sąd, wyznaczony przez sąd syndyk, syndyk masy upadłościowej i komitet wierzycieli.

Sąd orzeka w sprawie wniosków o ogłoszenie upadłości lub likwidacji. Może zarządzić przymusową likwidację lub zatwierdzić wnioski o zawarcie układu z wierzycielami. Sąd prowadzi również postępowanie upadłościowe, uczestniczy w przymusowym postępowaniu likwidacyjnym i zatwierdza ugody na podstawie uprawnień przyznanych mu na mocy prawa.

Powołany przez sąd syndyk ma za zadanie zapewnić prawidłowość postępowania. Syndyk jest odpowiedzialny za istotne operacje i likwidację aktywów. Z kolei Komitet Wierzycieli nadzoruje i zatwierdza pracę zarządcy. Wydaje opinię w sprawach przewidzianych przez prawo lub na wniosek sądu lub syndyka wyznaczonego przez sąd.

Po ogłoszeniu upadłości dłużnik nie może spłacać wierzycieli indywidualnych i musi przekazać aktywa nabyte, syndykowi masy upadłości. Dłużnicy muszą poinformować syndyka masy upadłościowej o każdej zmianie miejsca zamieszkania. Jeżeli zostaną wezwani, muszą stawić się przed wyznaczonym przez sąd syndykiem lub komisją wierzycieli, aby udzielić wszelkich informacji lub wyjaśnień potrzebnych do celów postępowania. Muszą także przekazać wszelką korespondencję dotyczącą stosunków finansowych i handlowych związanych z upadłością syndykowi masy upadłości. Jeśli wolno im mieszkać we własnych domach z powodów osobistych i rodzinnych, domu nie wolno wykorzystywać do żadnych innych celów.

Każdy wierzyciel ma prawo zwrócić się do sądu o ogłoszenie upadłości podmiotów gospodarczych (ich dłużników). Ponadto, jeżeli istnieją podstawy prawne do przyznania pierwszeństwa roszczeniom niektórych wierzycieli (zastawów, zastawów lub hipotek). Wierzyciele uprzywilejowani korzystają ze specjalnych, szczegółowo określonych w przepisach przywilejów dotyczących uregulowania swoich roszczeń.

Skutki wszczęcia postępowania upadłościowego

  • Aktywa są inwentaryzowane przez syndyka masy upadłościowej.
  • Bankrutujący operatorzy nie tracą własności aktywów, ale tracą uprawnienia do rozporządzania nimi. Mają prawo do monitorowania zarządzania tym, co scedowali i sprawdzenia, czy aktywa prawidłowo zinwentaryzowano.
  • Wierzyciele mają prawo do zaspokojenia swoich roszczeń z wpływów ze sprzedaży majątku dłużnika. Prawo określa kategorie wierzycieli i kolejność zaspokojenia ich roszczeń.
  • Syndyk wyznaczony przez sąd może osobiście zarządzić pilne środki w celu zabezpieczenia mienia lub zlecić je odpowiednim organom. Środki obejmują konfiskaty zapobiegawcze i inne specjalne procedury określone w kodeksie postępowania cywilnego, a także natychmiastową sprzedaż aktywów podlegających amortyzacji.

 

Szczegółowe zasady związane z niektórymi kategoriami roszczeń

Administrator masy upadłościowej powiadamia osoby trzecie o prawach rzeczowych na ruchomościach lub nieruchomościach, które są w posiadaniu upadłego, i mogą wystąpić o zwrot mienia lub zarejestrować roszczenie, zwracając się do sądu o włączenie ich do zobowiązań.

W przypadkach upadłości wierzyciele mają prawo do potrącenia kwot należnych przez upadłego z ich długów. Nie dotyczy to transakcji zawartych w wyniku transakcji inter vivos dokonanych po ogłoszeniu upadłości lub w poprzednim roku.

Nie ma specjalnych zasad regulujących rekompensatę. Upadłość zawiesza przewidywalną datę odsetek prawnych.

W odniesieniu do umów sprzedaży z zastrzeżeniem własności upadłość sprzedającego nie unieważnia umowy.

Upadłość najemcy nie unieważnia umów najmu nieruchomości, a syndyk przejmuje umowę. Jednakże syndyk masy upadłości może odstąpić od umowy w dowolnym momencie, o ile właścicielowi wypłacono godziwą rekompensatę za wcześniejsze anulowanie. W przypadku sporu syndyk wyznaczony przez sąd decyduje o kwocie do zapłaty po wysłuchaniu zainteresowanych stron.

Podrzędne stosunki pracy rozwiązuje się, jeżeli upadłe przedsiębiorstwo zaprzestanie działalności. Jeżeli cała firma lub jej części zostaną sprzedane stronom trzecim, specjalna procedura umożliwia przeniesienie tylko części pracowników zatrudnionych w upadłej firmie na nowego pracownika lub zmianę poprzednich umów o pracę.

Prawo upadłościowe określa szczegółowe zasady dotyczące praw wierzycieli. Szczególną ochronę zapewniają roszczenia objęte podstawami prawnymi do przyznania pierwszeństwa. Natomiast roszczenia, w przypadku których dłużnicy zawarli umowy zwiększające ich niewypłacalność, zabezpiecza się możliwością odwołania.

Głównym obowiązkiem wierzyciela jest powstrzymanie się od podejmowania działań osobistych, egzekucyjnych lub zapobiegawczych od dnia ogłoszenia upadłości.

Prawa wierzycieli preferencyjnych dotyczące niektórych aktywów ruchomych można wykonywać w trakcie postępowania upadłościowego. Aktywa te muszą być jednak włączone do zobowiązań podlegających prawom poboru.

Jakie są zasady dotyczące działań szkodliwych?

  • Prawo upadłościowe określa zasady dotyczące działań unieważniających. Są nimi: zawieranie transakcji bez rozpoznania nieważności lub unieważnianie innych działań, w tym roszczenia o zapłatę, płatności dokonywane przez dłużników lub gwarancje udzielone przez dłużników dotyczące aktywów na etapie upadłości. Prawo określa warunki odwołania każdego z tych działań.
  • Istnieje czas, interpretowany jako „podejrzany okres”. To czas przed ogłoszeniem upadłości, kiedy przypuszczalnie ujawniła się trudna sytuacja finansowa, a operator mógł ulec pokusie dokonania działań szkodliwych dla wierzycieli.

Jakie są warunki zgłaszania i uznawania roszczeń?

  • Syndyk musi poinformować każdego wierzyciela o zasadach zgłaszania roszczeń zwykłą pocztą, pocztą elektroniczną lub faksem.
  • Roszczenia weryfikuje się i przyjmuje na specjalnym przesłuchaniu, które ma na celu oszacowanie zobowiązań. Wtedy podejmuje się decyzję, czy przyjąć roszczenia wierzycieli i jakie roszczenia preferencyjne lub uprzywilejowane dotyczą.

Jakie są zasady dotyczące postępowania naprawczego?

Prawo upadłościowe uwzględnia plany restrukturyzacji podczas postępowania w sprawie porozumienia z wierzycielami. Dłużnik dołącza plany do wniosku przedłożonego sądowi. Muszą zawierać prognozę restrukturyzacji długu i propozycje spłaty długów w jakiejś formie.

Dłużnik może osiągnąć porozumienie z wierzycielami w sprawie konkretnego planu restrukturyzacji długów w ramach pozasądowej ugody. Dłużnik może złożyć niniejszą umowę na rozprawie w celu zatwierdzenia układu. Wierzyciele, którzy posiadają co najmniej 60% wierzytelności musza ją jednak zatwierdzić. Umowę składa się wraz z ekspertyzą na temat wykonalności umowy.

Plan restrukturyzacji dłużnika lub porozumienie osiągnięte z wierzycielami mogą pozwolić na czasowe zawieszenie płatności i środki wykonawcze lub zmniejszenie roszczeń.

Jakie są zasady dotyczące postępowania likwidacyjnego?

W postępowaniu likwidacyjnym zarządca dochodzi roszczeń, sprzedaje aktywa i ustanawia zobowiązania na podstawie roszczeń przedstawionych przez wierzycieli.

W przypadku gdy postępowanie likwidacyjne generuje dodatnie saldo, przedmiotową sumę jest rozdziela się między wierzycieli na podstawie pierwszeństwa roszczeń. Gdy zobowiązania są większe niż aktywa, wierzyciele zachowują prawo do otrzymania zapłaty należnych im kwot nawet po zakończeniu postępowania. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy dłużnik w pełni współpracował podczas postępowania upadłościowego i sąd dozwolił na zrzeczenie się zaległych długów w ramach nowego mechanizmu wprowadzonego w ramach ostatniej reformy prawa upadłościowego.

Jakie są warunki zakończenia postępowania?

Postępowanie likwidacyjne można zakończyć, jeżeli długi uregulowano i aktywa rozdzielono między wierzycieli zgodnie z pierwszeństwem ich roszczeń. Kończy się je też gdy roszczeń wierzycieli nie zaspokojono, jeżeli ustalono, że kontynuacja postępowania upadłościowego nie spowoduje zaspokojenia niezabezpieczonych roszczeń.

Konsekwencje dla bankructwa to:

  1. utrata prawa do administrowania i rozporządzania aktywami. Wszelkie instrukcje wydawane przez upadłego są bezskuteczne;
  2. utrata prawa do wszczęcia postępowania sądowego w sporach dotyczących aktywów uczestniczących w postępowaniu upadłościowym. Otwarcie postępowania upadłościowego przerywa wszelkie takie postępowania prawne, chociaż syndyk masy upadłościowej może zająć miejsce upadłego w postępowaniu;
  3. po zasięgnięciu opinii syndyka masy upadłości i komitetu wierzycieli sąd opiekuńczy może udzielić upadłości świadczenia alimentacyjnego dla siebie lub swojej rodziny.

Niedawna reforma prawa upadłościowego usunęła poprzednie ograniczenia uniemożliwiające upadłemu wznowienie działalności po zakończeniu postępowania upadłościowego. Upadłość nie blokuje się automatycznie przed podjęciem działalności komercyjnej po bankructwie. Wyjątkiem jest sytuacja, że upadłego skazano za przestępstwo związane z upadłością i w wyniku tego zakazano mu prowadzenia firmy.

Zgodnie z prawem upadłościowym poszczególni przedsiębiorcy lub zarządcy upadłych firm, którzy popełnili jakiekolwiek powiązane przestępstwa podlegają karze. Dotyczy to przestępstw tj.: „oszukańcze” bankructwo, oszustwo kredytowe, zgłaszanie nieistniejących wierzycieli i niespełnienie innych obowiązków. Mogą podlegać karze pozbawienia wolności lub karom dodatkowym dotyczącym prowadzenia spółek.

Prawo przewiduje również inne przestępstwa popełnione przez syndyka lub osoby trzecie.